{"id":1867,"date":"2018-02-15T20:26:10","date_gmt":"2018-02-15T19:26:10","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowka.pl\/?p=1867"},"modified":"2019-11-06T14:58:41","modified_gmt":"2019-11-06T13:58:41","slug":"kobieta-naukowiec-lynn-margulis-genialna-kontrowersja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/02\/15\/kobieta-naukowiec-lynn-margulis-genialna-kontrowersja\/","title":{"rendered":"Kobieta naukowiec – Lynn Margulis – Genialna kontrowersja"},"content":{"rendered":"

Nadesz\u0142a pora na kolejn\u0105 naukowk\u0119! Dzi\u015b posta\u0107 nieco kontrowersyjna i przygotowanie jej historii by\u0142o dla mnie nie lada wyzwaniem. Opr\u00f3cz skr\u00f3towego spojrzenia na jej \u017cycie wyt\u0142umacz\u0119 Wam co nieco teori\u0119 stoj\u0105c\u0105 za jej s\u0142aw\u0105. Mimo \u017ce nasza dzisiejsza bohaterka zmar\u0142a w 2011 roku, w sieci wci\u0105\u017c kr\u0105\u017cy wiele wywiad\u00f3w z ni\u0105 przeprowadzonych. Spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 informacji stanowi\u0105 wi\u0119c jej w\u0142asne s\u0142owa. Zapraszam do poznania sylwetki Lynn Margulis \u2013 kobiety, kt\u00f3ra zmieni\u0142a nasze spojrzenie na ewolucj\u0119!<\/strong><\/p>\n

Lynn<\/strong> Margulis <\/strong><\/a>urodzi\u0142a si\u0119 w marcu 1928 roku w Chicago. Jak sama m\u00f3wi\u0142a, wychowanie w domu pe\u0142nym dziewczynek (Lynn by\u0142a najstarsz\u0105 z si\u00f3str), nie pozwoli\u0142o jej zetkn\u0105\u0107 si\u0119 z podw\u00f3jnymi standardami w kwestii p\u0142ci. Od najm\u0142odszych lat nie rozumia\u0142a, dlaczego ma wierzy\u0107 na s\u0142owo w to, co jej m\u00f3wiono i robi\u0107 to, co kazano. W czasach swojej najwcze\u015bniejszej edukacji cz\u0119sto wpada\u0142a przez to w k\u0142opoty. Na szcz\u0119\u015bcie rodzice Lynn podj\u0119li decyzj\u0119 o przeniesieniu jej do nowej szko\u0142y – Uniwersity of Chicago Laboratory School, do kt\u00f3rej ochoczo ucz\u0119szcza\u0142a. Niekonwencjonalny i bardzo rozwijaj\u0105cy program\u00a0 pozwoli\u0142 ukierunkowa\u0107 ciekawo\u015b\u0107 Margulis na zainteresowanie nauk\u0105. Zaj\u0119cia by\u0142y dla niej prawdziw\u0105 przyjemno\u015bci\u0105, a czas wolny po\u015bwi\u0119ca\u0142a na czytanie i obcowanie z natur\u0105. Wreszcie zosta\u0142a wyposa\u017cona w narz\u0119dzia pozwalaj\u0105ce jej szuka\u0107 odpowiedzi na nurtuj\u0105ce j\u0105 pytania.<\/p>\n

Kariera Lynn\u00a0 Margulis
\n<\/strong><\/h2>\n

Rozbudzone zainteresowanie nauk\u0105 pozwoli\u0142o jej na obron\u0119 pracy licencjackiej na University of Chicago w 1957 r., magisterskiej z zoologii i genetyki na University of Wisconsin trzy lata p\u00f3\u017aniej oraz doktorskiej w dziedzinie genetyki ponownie na University of Chicao w 1965 r. Jej matka uwa\u017ca\u0142a, \u017ce Lynn by\u0142aby bardziej po\u017cyteczna, gdyby zosta\u0142a lekarzem.<\/p>\n

Love is in the air<\/strong><\/h2>\n

Bardzo wa\u017cnym wydarzeniem w jej \u017cyciu i jak sama m\u00f3wi\u0142a, wyj\u0105tkowo inspiruj\u0105cym, by\u0142o poznanie przez 16-nastoletni\u0105 Maglulis Carla Sagana<\/strong><\/a>, dwudziestoletniego i znanego ju\u017c w \u015bwiecie fizyka i astronoma. Trzy lata p\u00f3\u017aniej para pobra\u0142a si\u0119 i doczeka\u0142a dw\u00f3jki dzieci (Lynn mia\u0142a \u0142\u0105cznie czworo dzieci).<\/p>\n

\"m\u0119ska<\/p>\n

 <\/p>\n

Ma\u0142\u017ce\u0144stwo zako\u0144czy\u0142o si\u0119 jednak rozwodem w 1964 roku. Jeden z ich syn\u00f3w Dorian, zosta\u0142 wieloletnim wsp\u00f3\u0142pracownikiem matki i wsp\u00f3\u0142autorem wielu z jej ksi\u0105\u017cek.\u00a0W wypowiedzi dla BBC<\/a><\/strong>\u00a0mo\u017cemy us\u0142ysze\u0107, \u017ce Dorian postrzega\u0142 matk\u0119 jako kobiet\u0119 nieustraszon\u0105.<\/p>\n

Ka\u017cdy sobie rzepk\u0119 skrobie<\/strong><\/h2>\n

Du\u017cym zaskoczeniem dla Lynn by\u0142a obserwacja, \u017ce specjali\u015bci z danej tematyki s\u0105 do\u015b\u0107 zamkni\u0119ci i oboj\u0119tni na inne nauki, mog\u0105ce pozytywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na rozw\u00f3j dziedziny. Dla Lynn interdyscyplinarno\u015b\u0107 by\u0142a naturaln\u0105 drog\u0105 do rozwijania swojej naukowej to\u017csamo\u015bci. Odpowiedzi na stawiane sobie pytania traktowa\u0142a jak niezwykle ciekawe opowie\u015bci, kt\u00f3re opieraj\u0105 si\u0119 na ugruntowanej wiedzy i s\u0105 wspierane przez pomys\u0142y i idee zapomnianych ju\u017c naukowc\u00f3w. Jak sama zauwa\u017ca\u0142a, to w\u0142a\u015bnie taki styl jej my\u015blenia budzi\u0142 w ludziach skrajne emocje i by\u0142 przyczyn\u0105 odrzucenia i niezrozumienia przez reszt\u0119 naukowego \u015bwiata.<\/p>\n

Historia ko\u0142em si\u0119 toczy<\/strong><\/h2>\n

Dzi\u0119ki zami\u0142owaniu do historii nauki oraz odwadze, w formu\u0142owaniu hipotez, Margulis zwr\u00f3ci\u0142a swoje zainteresowania naukowe ku bakteriom. Rozwi\u0105za\u0142a jedn\u0105 z najwi\u0119kszych naukowych zagadek tamtych czas\u00f3w. Jej nieszablonowy styl doprowadzi\u0142 do zaproponowania hipotezy dotycz\u0105cej mo\u017cliwego wp\u0142ywu bakterii (czyli kom\u00f3rki prokariotycznej, niezawieraj\u0105cej j\u0105dra kom\u00f3rkowego) na formu\u0142owanie si\u0119 kom\u00f3rki eukariotycznej (kom\u00f3rki z wyodr\u0119bnionym j\u0105drem kom\u00f3rkowym). Jej zdaniem kom\u00f3rki eukariotyczne wyewoluowa\u0142y z symbiotycznej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy bakteriami, kt\u00f3re wcze\u015bniej istnia\u0142y niezale\u017cnie od siebie.<\/p>\n

Z t\u0105 ide\u0105 \u015bwiat naukowy zapozna\u0142 si\u0119 ju\u017c w 1905 roku za spraw\u0105 rosyjskiego biologa Konstantina Merezhkovskyego, jednak brak mo\u017cliwo\u015bci potwierdzenia jego teorii spowodowa\u0142 o\u015bmieszenie tak zwariowanego pomys\u0142u. Wskrzeszenie tak kontrowersyjnej hipotezy by\u0142o dla Lynn niezwykle trudnym zadaniem. Artyku\u0142, w kt\u00f3rym przedstawi\u0142a swoje pomys\u0142y, zosta\u0142 pocz\u0105tkowo odrzucony przez 15 czasopism!<\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce mog\u0142abym si\u0119 na jej miejscu za\u0142ama\u0107\u2026 Ostatecznie jednak w 1967 roku artyku\u0142 zazna\u0142 swoje miejsce w\u00a0Journal of Theoretical Biology<\/em><\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

Teoria endosymbiozy<\/strong><\/h2>\n

Margulis t\u0142umaczy\u0142a, \u017ce chloroplasty<\/strong><\/a> (znajduj\u0105ce si\u0119 w kom\u00f3rkach ro\u015blinnych organella kom\u00f3rkowe odpowiadaj\u0105ce za przeprowadzanie fotosyntezy) by\u0142y kiedy\u015b wolno\u017cyj\u0105cymi sinicami<\/strong><\/a>, a\u00a0mitochondria<\/strong><\/a> (centra energetyczne wi\u0119kszo\u015bci kom\u00f3rek eukariotycznych) powsta\u0142y poprzez \u201epo\u0142kni\u0119cie\u201d bakterii zdolnych do oddychania tlenowego.<\/p>\n

\"chloroplasty
Cloroplasty https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chloroplast#\/media\/File:Bryum_capillare_leaf_cells.jpg<\/figcaption><\/figure>\n

Sformu\u0142owana przez ni\u0105 hipoteza endosymbiotycznego<\/strong><\/a> powstania kom\u00f3rki eukariotycznej zosta\u0142a w ko\u0144cu potwierdzona naukowo poprzez por\u00f3wnanie sekwencji nukleotydowych wy\u017cej wymienionych bakterii z DNA zawartym w mitochondriach i chloroplastach i obecnie jest og\u00f3lnie obowi\u0105zuj\u0105cym pogl\u0105dem naukowym. Lynn oczywi\u015bcie do\u017cy\u0142a swojej chwa\u0142y i otrzyma\u0142a za swe zas\u0142ugi w rozwoju nauki wiele nagr\u00f3d.<\/p>\n

Jej rozmy\u015blania nie poprzesta\u0142y na sformu\u0142owaniu tej hipotezy. Lynn postulowa\u0142a, \u017ce w ewolucji nowych gatunk\u00f3w wa\u017cniejsz\u0105 rol\u0119 od przypadkowych, utrwalanych mutacji maj\u0105 tworz\u0105ce si\u0119 nowe wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania symbiotyczne istniej\u0105cych ju\u017c organizm\u00f3w z bakteriami. Hipoteza o symbiogenezie<\/strong><\/a> jako g\u0142\u00f3wnej sile odpowiadaj\u0105cej za powstawanie nowych gatunk\u00f3w nie zosta\u0142a jednak potwierdzona i do dzi\u015b budzi w \u015bwiecie naukowym wiele kontrowersji.<\/p>\n

\"mech<\/p>\n

Nale\u017cy jednak zaznaczy\u0107, \u017ce Lynn nie odrzuca\u0142a poj\u0119cia ewolucji, a jedynie dostrzega\u0142a (w jej opinii) niepe\u0142no\u015b\u0107 tej teorii i pomy\u0142k\u0119 w oznaczeniu jej g\u0142\u00f3wnej si\u0142y nap\u0119dowej. Mimo to jej pogl\u0105dy skonfliktowa\u0142y j\u0105 z du\u017c\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 spo\u0142eczno\u015bci biolog\u00f3w ewolucyjnych. Dzi\u015b wi\u0119kszo\u015b\u0107 naukowc\u00f3w akceptuje udzia\u0142 wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy organizmami w ekologii i ewolucji, ale nie godzi si\u0119 z jej pogl\u0105dem, \u017ce symbioza z nowymi gatunkami bakterii prowadzi do utworzenia nowych gatunk\u00f3w. Jej kontrowersyjne pogl\u0105dy si\u0119ga\u0142y jeszcze dalej – Lynn odrzuca\u0142a fakt, \u017ce to wirus HIV jest odpowiedzialny za AIDS.<\/p>\n

Kim jest Gaja?<\/strong><\/h2>\n

W p\u00f3\u017aniejszym czasie Lynn aktywnie zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w badania nad tzw. Hipotez\u0105 Gai<\/a>.<\/strong>\u00a0Idea ta zosta\u0142a sformu\u0142owana przez Jamesa Lovelocka<\/strong><\/a> i proponowa\u0142a rozumienie Ziemi jako pojedynczego, samoreguluj\u0105cego si\u0119 organizmu. Wed\u0142ug tych pogl\u0105d\u00f3w tworzy on warunki potrzebne dla \u017cycia przez wsp\u00f3\u0142prac\u0119 nieo\u017cywionych i o\u017cywionych niezale\u017cnych element\u00f3w \u015brodowiska. Teoria ta nie znajduje potwierdzenia w dzisiejszej nauce.<\/p>\n

Kontrowersje<\/strong><\/h2>\n

Mimo jej kontrowersyjnych pogl\u0105d\u00f3w nale\u017ca\u0142oby zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na jej absolutn\u0105 wiar\u0119 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 opisania rzeczywisto\u015bci poprzez obserwacj\u0119 i interpretacj\u0119 dowod\u00f3w naukowych. Dodatkowo uwa\u017ca\u0142a, \u017ce o nauce trzeba dyskutowa\u0107, a za\u0142o\u017cenia podwa\u017ca\u0107. Zamkni\u0119cie si\u0119 na krytyk\u0119 swoich pogl\u0105d\u00f3w nie ma nic wsp\u00f3lnego z postaw\u0105 prawdziwego naukowca. By\u0142a naukowk\u0105 z krwi i ko\u015bci \ud83d\ude09<\/p>\n

\"Lynn
Lynn Margulis https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Lynn_Margulis_SINC.jpg<\/figcaption><\/figure>\n

Sama nigdy nie czu\u0142a si\u0119 wykluczana ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 p\u0142e\u0107. Przez ostro\u017cno\u015b\u0107 nie chcia\u0142a zabiera\u0107 g\u0142osu w imieniu ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci kobiet w nauce.<\/p>\n

Lynn by\u0142a autork\u0105 wielu ksi\u0105\u017cek. Na jednym z wywiad\u00f3w wy\u0142apa\u0142am, \u017ce opublikowa\u0142a naukow\u0105 kolorowank\u0119 dla doros\u0142ych<\/strong><\/a>. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142a Trendsetterk\u0105. Przecie\u017c ca\u0142kiem niedawno takie kolorowanki podbija\u0142y p\u00f3\u0142ki znanych ksi\u0119garni. To wskazuje r\u00f3wnie\u017c na jej natur\u0119 edukatorki i popularyzatorki, kt\u00f3r\u0105 realizowa\u0142a wraz z prac\u0105 naukowczyni.<\/p>\n

Jej osobowo\u015b\u0107 wydaje mi si\u0119 by\u0107 pe\u0142na sprzeczno\u015bci i nie mog\u0119 sobie poradzi\u0107 ze sformu\u0142owaniem jednoznacznego stanowiska wobec jej osoby. Pewne jest, \u017ce zas\u0142u\u017cy\u0142a na uznanie i przyczyni\u0142a si\u0119 do prze\u0142omu w naszym rozumieniu ewolucji kom\u00f3rki eukariotycznej. Mo\u017cna j\u0105 uzna\u0107 za przyk\u0142ad, kt\u00f3ry pokazuje, jak wa\u017cne dla naukowca jest zachowanie otwartego umys\u0142u. Jej posta\u0107 powinna sta\u0107 si\u0119 dla nas r\u00f3wnie\u017c inspiracj\u0105 do odwa\u017cnego formu\u0142owania nowatorskich pomys\u0142\u00f3w i docenienia interdyscyplinarno\u015bci nauki.<\/p>\n

Na koniec dodam, \u017ce mog\u0142abym pisa\u0107 i pisa\u0107… Je\u017celi historia Was ciekawi, to sami pos\u0142uchajcie, co Lynn mia\u0142a do powiedzenia.<\/p>\n

Dajcie zna\u0107, co s\u0105dzicie o tak kolorowej postaci w \u015bwiecie nauki!<\/p>\n

Wcze\u015bniejsze wpisy o kobietach nauki:<\/strong><\/p>\n

Kobieta naukowiec – Barbara McClintock – Kukurydziane odkrycie<\/a><\/p><\/blockquote>\n