{"id":2081,"date":"2019-03-18T16:42:15","date_gmt":"2019-03-18T15:42:15","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowka.pl\/?p=2081"},"modified":"2019-03-18T19:32:11","modified_gmt":"2019-03-18T18:32:11","slug":"po-co-klonowac-mamuty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/03\/18\/po-co-klonowac-mamuty\/","title":{"rendered":"Po co klonowa\u0107 mamuty i dlaczego sens takich bada\u0144 le\u017cy w innym miejscu, ni\u017c si\u0119 wydaje?"},"content":{"rendered":"

Pomys\u0142 wskrzeszenia mamuta rozpala zmys\u0142y ludzi ju\u017c od bardzo dawna. Temat zn\u00f3w powraca na j\u0119zyki zainteresowanych, poniewa\u017c zesp\u00f3\u0142 rosyjskich i japo\u0144skich naukowc\u00f3w w\u0142a\u015bnie opublikowa\u0142 swoje najnowsze badania. Powszechne media okrzykn\u0119\u0142y je przepustk\u0105 do sukcesu w przywr\u00f3ceniu mamut\u00f3w do \u017cycia. Dzi\u015b wyt\u0142umacz\u0119 Wam, sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 pomys\u0142 na klonowanie mamuta, jaki jest obecny stan wiedzy na ten temat i dlaczego sens tych bada\u0144 le\u017cy w zupe\u0142nie innym miejscu, ni\u017c skazuj\u0105 nag\u0142\u00f3wki.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Mamuty od zawsze owiane by\u0142y mgie\u0142k\u0105 tajemnicy i fascynowa\u0142y ludzko\u015b\u0107. Ch\u0119ci klonowania mamuta, ogromnego i \u017cyj\u0105cego kiedy\u015b w trudnych warunkach zwierz\u0119cia o pi\u0119knych ciosach \u017cyj\u0105 pe\u0142ni\u0105 \u017cycia w wielu umys\u0142ach (nie tylko szale\u0144c\u00f3w). W 2010 roku znaleziono bardzo dobrze zachowane szcz\u0105tki m\u0142odego mamuta, kt\u00f3rego nazwano Yuka<\/a><\/strong>. Informacja o tym, \u017ce w ciele zwierz\u0119cia zachowa\u0142a si\u0119 p\u0142ynna krew, pozwoli\u0142a rozbudzi\u0107 nadziej\u0119 na to, \u017ce odnalezienie \u017cywych kom\u00f3rek w mamucich szcz\u0105tkach szacowanych na 28 tysi\u0119cy lat<\/strong>, wci\u0105\u017c jest mo\u017cliwe.<\/p>\n

Mamucie sukcesy<\/h1>\n

Ten kontrowersyjny cel ostateczny, czyli klonowanie mamuta wed\u0142ug mnie przy\u0107miewa inne powody prowadzenia bada\u0144 na ten temat. Poznanie genetycznej natury tych zwierz\u0105t mo\u017ce przynie\u015b\u0107 odpowied\u017a na wiele pyta\u0144 dotycz\u0105cych ich biologii, wykszta\u0142conych przystosowa\u0144 do prze\u017cycia w trudnych warunkach \u015brodowiskowych, czy powodu ich wymarcia. Dlatego prowadzone badania\u00a0 s\u0105 niezwykle cenne dla samych tylko informacji poznawczych. Do tej pory naukowcy pope\u0142nili ju\u017c liczne mamucie sukcesy, takie jak\u00a0zsekwencjonowanie mamuciego genomu<\/a><\/strong>, czy opisanie, jak hemoglobina zawarta w krwi mamuta radzi\u0142a sobie z transportem tlenu w tak niskich temperaturach.<\/a><\/strong><\/p>\n

\"Drzewa<\/p>\n

Nawet mi tli si\u0119 po g\u0142owie pomys\u0142, \u017ce takie odkrycia s\u0105 jedynie naturalnym efektem pobocznym wzi\u0119cia udzia\u0142u w wy\u015bcigu po pierwsze miejsce we wskrzeszeniu wymar\u0142ego gatunku. Mimo mojej wiary w nauk\u0119 s\u0105dz\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ch\u0119\u0107 osi\u0105gni\u0119cia s\u0142awy mo\u017ce najsilniej motywowa\u0107 niekt\u00f3rych badaczy. \u015awiat naukowy znalaz\u0142 jednak jeszcze inne fascynuj\u0105ce usprawiedliwienie dla swoich d\u0105\u017ce\u0144.<\/p>\n

Mamuty a ocieplenie klimatu<\/h1>\n

Niekt\u00f3rzy badacze przewiduj\u0105, \u017ce przywr\u00f3cone do \u017cycia mamuty mog\u0142yby ochroni\u0107 nasz\u0105 planet\u0119 przed zmianami klimatycznymi. Brzmi jak totalnie pokr\u0119cony pomys\u0142, ale ju\u017c Wam t\u0142umacz\u0119, jak ten cel mia\u0142by by\u0107 osi\u0105gni\u0119ty.<\/p>\n

Post\u0119puj\u0105ce ocieplenie klimatu powoduje powolne rozmarzanie wiecznej zmarzliny<\/strong>. Jest to niezwykle niebezpieczne zjawisko, poniewa\u017c szacuje si\u0119, \u017ce w jej strukturze zamkni\u0119te jest a\u017c dwa razy tyle w\u0119gla, co obecnie znajduje si\u0119 w naszej atmosferze<\/strong><\/a>, a to w\u0142a\u015bnie ten zwi\u0105zek w du\u017cej mierze odpowiada za ocieplenie klimatu. Dlatego rozmarzanie wiecznej zmarzliny mo\u017ce jeszcze bardziej przy\u015bpieszy\u0107 ju\u017c niebezpieczne tempo zmian klimatycznych.<\/p>\n

Co mamuty maj\u0105 do ocieplenia klimatu?<\/strong><\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 naukowc\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce gdyby uda\u0142o nam si\u0119 te zwierz\u0119ta przywr\u00f3ci\u0107 do \u017cycia i zasiedli\u0107 nimi obecne tereny tajgi to spowolniliby\u015bmy topnienie wiecznej zmarzliny. Ot\u00f3\u017c jako ogromni ro\u015blino\u017cercy, mamuty mog\u0142yby przemieni\u0107 tereny obecnie zadrzewione w trawiast\u0105 tundr\u0119. W czasach lat mamuciej \u015bwietno\u015bci to w\u0142a\u015bnie taki krajobraz by\u0142 ich naturalnym miejscem bytowania. Ssaki te depta\u0142y ro\u015bliny, kt\u00f3re mia\u0142y ambicje wzbi\u0107 si\u0119 ponad poziom traw, nie pozwalaj\u0105c im zak\u0142\u00f3ci\u0107 porz\u0105dku. Natomiast wiadome jest, \u017ce trawa poch\u0142ania mniej \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego ni\u017c krzewy i drzewa, przez co ziemia poro\u015bni\u0119ta traw\u0105 ogrzewa si\u0119 mniej ni\u017c ta zalesiona. Taki p\u0142aski i nudny krajobraz pom\u00f3g\u0142by utrzymywa\u0107 odpowiednio nisk\u0105 temperatur\u0119 ziemi, a co za tym idzie zatrzyma\u0107 pok\u0142ady w\u0119gla w jej wn\u0119trzu.<\/p>\n

\"Trawa\"<\/p>\n

Je\u015bli Wy te\u017c macie mieszane uczucia zwi\u0105zane z tym pomys\u0142em, to ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce nie jestem w tym odosobniona. Opr\u00f3cz tego, \u017ce pomys\u0142 sam w sobie jest, nazwijmy to, bardzo oryginalny to wed\u0142ug mnie zwyczajnie utopijny. Ale aby w og\u00f3le my\u015ble\u0107 o wskrzeszeniu mamuta \u015bwiat naukowy musi rozwi\u0105za\u0107 jeszcze ca\u0142\u0105 mas\u0119 problem\u00f3w.<\/p>\n

Problem nr 1.<\/h1>\n

Nie potrafimy zsyntetyzowa\u0107 ca\u0142ego, funkcjonalnego genomu w laboratorium, nawet je\u015bli posiadamy dok\u0142adne instrukcje. To problem nr 1. Jedyn\u0105 nadziej\u0105 na mamucie DNA, kt\u00f3re mog\u0142oby s\u0142u\u017cy\u0107 jako materia\u0142 do przeprowadzenia klonowania (o zasadzie klonowania poczytajcie w moim innym po\u015bcie o ma\u0142pach<\/a><\/strong>) s\u0105 szcz\u0105tki takie jak wspomniana Yuka. Ostatnie badania rozbudzi\u0142y nieco nadzieje na znalezienie odpowiedniego materia\u0142u. Praca opublikowana w Scientific Report<\/em><\/a><\/strong> (wed\u0142ug autor\u00f3w) wskazuje na pewien potencja\u0142 \u017cyciowy odnalezionych j\u0105der kom\u00f3rkowych w mi\u0119\u015bniach Yuki. Badacze wydobyli 88 j\u0105der kom\u00f3rkowych z tej tkanki i cz\u0119\u015b\u0107 najmniej zniszczonych przenie\u015bli do mysich kom\u00f3rek jajowych. Warto jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce mysie kom\u00f3rki nie zosta\u0142y pozbawione swojego w\u0142asnego materia\u0142u genetycznego, jak dzieje si\u0119 podczas \u201eklasycznego\u201d klonowania. Dla kontroli podobn\u0105 procedur\u0119 przeprowadzili r\u00f3wnie\u017c z j\u0105drami kom\u00f3rkowymi pochodz\u0105cymi od s\u0142onia.<\/p>\n

\"Oko<\/p>\n

Dzi\u0119ki wykorzystaniu technik obrazowania pojedynczych kom\u00f3rek w\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych pr\u00f3b naukowcy zaobserwowali pewne cechy wi\u0105zane z aktywno\u015bci\u0105 wyst\u0119puj\u0105c\u0105 przed podzia\u0142em kom\u00f3rkowym. W \u017cadnym z om\u00f3wionych przypadk\u00f3w nie dosz\u0142o jednak do dalszych etap\u00f3w podzia\u0142u.<\/strong> Sami autorzy pracy zaznaczaj\u0105, \u017ce mimo obiecuj\u0105cych rezultat\u00f3w wci\u0105\u017c nie ma mo\u017cliwo\u015bci, aby klonowanie przeprowadzi\u0107, a zastosowane w pracy podej\u015bcie mo\u017ce pom\u00f3c w ocenie aktywno\u015bci j\u0105der kom\u00f3rkowych innych wymar\u0142ych gatunk\u00f3w.<\/p>\n

News alert<\/h1>\n

Ju\u017c mia\u0142am publikowa\u0107 ten tekst, kiedy podczas ostatniego przegl\u0105du literatury natkn\u0119\u0142am si\u0119 na ciekawy news alert, czyli wypowied\u017a doktora Lawrence Smitha<\/strong><\/a>, specjalisty od klonowania, kt\u00f3ry jeszcze bardziej sceptycznie odnosi si\u0119 do wynik\u00f3w wspomnianych powy\u017cej.<\/p>\n

Smith zauwa\u017ca, \u017ce w \u017caden spos\u00f3b nie potwierdzono, aby to w\u0142a\u015bnie mamucie fragmenty DNA by\u0142y odpowiedzialne za t\u0119 obserwowan\u0105 aktywno\u015b\u0107. <\/strong>Badacz sugeruje, \u017ce bez takiego potwierdzenia nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce to mysie kom\u00f3rki odpowiadaj\u0105 za zaobserwowane zjawisko. Ponadto zaznacza, \u017ce wybranie mysiej kom\u00f3rki jako przyjmuj\u0105cej mamucie DNA nie by\u0142o zbyt trafionym wyborem z uwagi na bardzo du\u017ce r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy tymi gatunkami, o czym pisz\u0119 w kolejnym akapicie.<\/p>\n

Problem nr 2.<\/h1>\n

Problemem nr 2 jest znalezienie surogatki dla ewentualnej kom\u00f3rki jajowej, do kt\u00f3rej mia\u0142by zosta\u0107 przeniesiony materia\u0142 genetyczny mamuta. Przysz\u0142a mamucia mama musia\u0142aby by\u0107 bardzo podobna pod k\u0105tem genetycznym do wymar\u0142ego gatunku, a s\u0142o\u0144 indyjski<\/strong>, kt\u00f3ry jest najbli\u017cej takiego podobie\u0144stwa, to wci\u0105\u017c za ma\u0142o. Sam rozmiar s\u0142onicy m\u00f3g\u0142by okaza\u0107 si\u0119 niewystarczaj\u0105cy na takie gigantyczne dziecko. Nie wiemy, jak d\u0142ugo trwa\u0142aby taka ci\u0105\u017ca, a ca\u0142y proces dla s\u0142onicy m\u00f3g\u0142by by\u0107 niezwykle ryzykowny. Nale\u017cy przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0142onie to r\u00f3wnie\u017c gatunki, kt\u00f3re wymagaj\u0105 naszej opiek, wi\u0119c ich wykorzystanie w takim przedsi\u0119wzi\u0119ciu budzi obawy etyczne.<\/p>\n

\"S\u0142o\u0144<\/p>\n

Zamiast tego mo\u017cna by skonstruowa\u0107 sztuczn\u0105 macic\u0119<\/strong>, kt\u00f3ra da\u0142aby pierwszy dom \u201emale\u0144stwu\u201d. Takie rozwi\u0105zanie nie jest wcale a\u017c tak niemo\u017cliwe. Uda\u0142o si\u0119 na tym polu pope\u0142ni\u0107 ju\u017c kilka sukces\u00f3w i zaprojektowa\u0107 tak\u0105 macic\u0119 dla owiec. <\/a><\/strong>Tylko wci\u0105\u017c musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce owca w por\u00f3wnaniu do mamuta to piku\u015b, jest tyci tyci.<\/p>\n