{"id":2097,"date":"2019-04-04T17:35:18","date_gmt":"2019-04-04T15:35:18","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowka.pl\/?p=2097"},"modified":"2019-04-04T17:35:18","modified_gmt":"2019-04-04T15:35:18","slug":"skad-sie-wziely-mitochondria","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/04\/04\/skad-sie-wziely-mitochondria\/","title":{"rendered":"Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y mitochondria?"},"content":{"rendered":"

Ostatnio napisa\u0142am dla Was kilka s\u0142\u00f3w o tym, jak przygotowa\u0142am sw\u00f3j film zg\u0142oszeniowy na FameLab<\/a><\/strong>. Tematyka mojego filmu dotyczy\u0142a mitochondrialnej Ewy, czyli kobiety, od kt\u00f3rej pochodz\u0105 mitochondria wszystkich ludzi obecnie \u017cyj\u0105cych na ziemi. Powiedzia\u0142am tam jedno zdanie, kt\u00f3re w tamtym momencie by\u0142o prawdziwe, ale teraz ju\u017c nie jest…<\/p>\n

<\/p>\n

Do ca\u0142kiem niedawna uwa\u017cano, \u017ce dziedziczenie mitochondrialnego DNA obywa si\u0119 u ludzi jedynie w linii matczynej, ale od listopada zesz\u0142ego roku ta informacja wydaje si\u0119 ju\u017c niemodna. Bardziej szczeg\u00f3\u0142owe opracowanie tego tematu znajdziecie w artykule, kt\u00f3ry przygotowa\u0142am dla Fundacji na Rzecz Wspierania Rozwoju Nauki<\/a><\/strong>.<\/p>\n

Mitochondria s\u0105 mi do\u015b\u0107 bliskie, poniewa\u017c stanowi\u0142y du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 mojej rozprawy doktorskiej. Dzi\u015b opowiem Wam histori\u0119 o tym, sk\u0105d one si\u0119 w og\u00f3le wzi\u0119\u0142y w naszych kom\u00f3rkach.<\/p>\n

Niezwykle istotne<\/h1>\n

Mitochondria<\/strong><\/a> to organella kom\u00f3rkowe, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0105 wiele niezwykle wa\u017cnych funkcji. Jako ich fanka nie mog\u0142abym nie u\u017cy\u0107 stwierdzenia, \u017ce \u201es\u0105 niezwykle istotne dla prawid\u0142owego funkcjonowania kom\u00f3rki\u201d (tak jak ka\u017cde inne organellum, no ale c\u00f3\u017c, naukowcy lubi\u0105 takie dramatyczne stwierdzenia).<\/p>\n

\"Mitochondria
Schemat budowy mitochondri\u00f3w. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia, na licencji domeny publicznej.<\/figcaption><\/figure>\n

Historia nie ma absolutnej zgodno\u015bci co do tego, kto odkry\u0142 jako pierwszy te niesamowite struktury. Dla nauki opisywanie nowatorskich odkry\u0107 w tym samym czasie przez wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105 osob\u0119 nie jest zjawiskiem rzadkim, ale mo\u017cecie sobie wyobrazi\u0107, jak du\u017ce tworzy to problemy w kontek\u015bcie starania si\u0119 o patenty, czy o pierwsze miejsce w wy\u015bcigu o nagrod\u0119 Nobla.<\/p>\n

Powr\u00f3\u0107my do mitochondri\u00f3w\u2026 Od pozosta\u0142ej przestrzeni kom\u00f3rkowej elementy te obdzielone s\u0105 podw\u00f3jn\u0105 b\u0142on\u0105. Zewn\u0119trzna jest przepuszczalna dla wielu cz\u0105steczek, a wewn\u0119trzna jest ju\u017c du\u017co bardziej wybredna i nie pozwala przej\u015b\u0107 ka\u017cdemu ch\u0119tnemu. Dodatkowo uk\u0142ada si\u0119 ona w specyficzne fa\u0142dki tzw. grzebienie. Dzi\u0119ki takiej budowie mimo niewielkiej wielko\u015bci samych mitochondri\u00f3w powierzchnia wewn\u0119trznej b\u0142ony jest du\u017co wi\u0119ksza. Nie jest to spowodowane jedynie ich ci\u0105gotk\u0105 do oryginalnego stylu, taki zabieg ma oczywi\u015bcie motywacj\u0119 biologiczn\u0105. W b\u0142onie wewn\u0119trznej umiejscowionych jest wiele bia\u0142ek pozwalaj\u0105cych mitochondriom wytwarza\u0107 energi\u0119, zakl\u0119t\u0105 w postaci cz\u0105steczki ATP<\/a>.<\/strong> Im wi\u0119ksza powierzchnia, tym wi\u0119cej kompleks\u00f3w bia\u0142kowych i tym wy\u017csza wydajno\u015b\u0107 procesu.<\/p>\n

Wcale nie fasolowate<\/h1>\n

Je\u015bli pami\u0119tacie z lekcji biologii cokolwiek o mitochondriach, to prawdopodobnie w waszej wyobra\u017ani maluj\u0105 si\u0119 one jako fasolowate elementy. Jest w tym nieco prawdy, bo tak mog\u0105 wygl\u0105da\u0107, jednak w kom\u00f3rce tworz\u0105 one sie\u0107 dynamicznych po\u0142\u0105cze\u0144, kt\u00f3ra nieustannie zmienia swoj\u0105 form\u0119. Mitochondria bez ustanku \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 i roz\u0142\u0105czaj\u0105, wymieniaj\u0105c si\u0119 ze sob\u0105 zawarto\u015bci\u0105. U\u0142atwia to r\u00f3wnie\u017c porz\u0105dkowanie takiej struktury. Zu\u017cyte lub wadliwe mitochondria mog\u0105 by\u0107 od sieci od\u0142\u0105czane i usuwane przez bez zagro\u017cenia dla ca\u0142ego systemu.<\/p>\n

\"Mitochondria
Na czerwono wybarwiona sie\u0107 mitochondrialna. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.flickr.com\/photos\/nichd\/17104540588 na licencji CC BY 2.0 PL<\/figcaption><\/figure>\n

Kolejn\u0105 fascynuj\u0105c\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 mitochondri\u00f3w jest posiadanie przez nie niewielkiej cz\u0105steczki DNA. Wielu badaczy nazywa mitochondria \u201ep\u00f3\u0142autonomicznymi\u201d organellami, jednak ja nie przepadam za tym okre\u015bleniem. Ne wiem, czy mo\u017cna by\u0107 niezale\u017cnym tylko w po\u0142owie\u2026 Albo si\u0119 jest zale\u017cnym, albo nie, a mitochondria bez kom\u00f3rki \u017cy\u0107 nie mog\u0105. Ale to tylko moja ma\u0142a dygresja filozoficznej natury, ch\u0119tnie dowiem si\u0119, jaka jest Wasza opinia na ten temat.<\/p>\n

Teoria endosymbiozy<\/h1>\n

Macie ju\u017c teraz jako tak pogl\u0105d na to, czym mitochondria s\u0105 i jak\u0105 funkcj\u0119 mog\u0105 pe\u0142ni\u0107, a teraz chcia\u0142abym wyt\u0142umaczy\u0107 Wam, na czym polega teoria endosymbiozy, kt\u00f3ra t\u0142umaczy, sk\u0105d w kom\u00f3rce eukariotycznej wzi\u0119\u0142y si\u0119 te struktury.<\/p>\n

Wspomina\u0142am ju\u017c o kobiecie, kt\u00f3ra zasugerowa\u0142a, \u017ce mitochondria by\u0142y kiedy\u015b osobnym tworem, kt\u00f3ry w toku ewolucji zosta\u0142 \u201epo\u0142kni\u0119ty\u201d przez inne kom\u00f3rki. W momencie zaproponowania teorii endosymbiozy<\/strong><\/a> brakowa\u0142o mo\u017cliwo\u015bci technicznych na przedstawienie niez\u0142omnych dowod\u00f3w j\u0105 potwierdzaj\u0105cych. Teoria zosta\u0142a wy\u015bmiana, a z jej or\u0119downiczki przez lata drwiono w \u015bwiecie naukowym. Lynn jednak nie podda\u0142a si\u0119 tej presji i w ko\u0144cu uda\u0142o si\u0119 jej udowodni\u0107 prawdziwo\u015b\u0107 swoich za\u0142o\u017ce\u0144. Wi\u0119cej o tej niesamowitej historii przeczytacie tu.<\/strong><\/a><\/p>\n

\"Bakterie<\/p>\n

Mitochondria maj\u0105 wsp\u00f3lnego przodka z grup\u0105 organizm\u00f3w zwanych proteobakteriami.<\/a><\/strong> Obecny stan wiedzy pozwala stwierdzi\u0107, \u017ce w toku ewolucji dosz\u0142o do po\u0142\u0105czenia tego wsp\u00f3lnego przodka z kom\u00f3rk\u0105 eukariotyczn\u0105 (czyli zawieraj\u0105c\u0105 wyodr\u0119bnione j\u0105dro kom\u00f3rkowe). Z jakiego\u015b powodu endosymbiont nie zosta\u0142 strawiony, a wr\u0119cz odwrotnie, pozosta\u0142 na d\u0142u\u017cej i zosta\u0142 ograbiony z niezale\u017cno\u015bci genetycznej. Bardzo szybko dosz\u0142o do transferu gen\u00f3w nowego mieszka\u0144ca do genomu j\u0105drowego, dzi\u0119ki czemu sta\u0142 si\u0119 zak\u0142adnikiem w nowym domu. Taki transfer gen\u00f3w u zwierz\u0105t uwa\u017ca si\u0119 za proces zako\u0144czony, ale co ciekawe, wci\u0105\u017c zachodzi u ro\u015blin.<\/p>\n

Dowody<\/h1>\n

Teoria zosta\u0142a molekularnie potwierdzona poprzez por\u00f3wnanie sekwencji nukleotydowych obserwowanych w mitochondriach oraz obecnych proteobaktrii. Innym dowodem potwierdzaj\u0105cym prawdziwo\u015b\u0107 odkrycia Lynn jest budowa b\u0142ony mitochondrialnej. Jak ju\u017c wspomina\u0142am, jest ona podw\u00f3jna, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 organelli otoczona jest jedynie pojedyncz\u0105 b\u0142on\u0105. Mo\u017ce to wskazywa\u0107, \u017ce jedna z nich powsta\u0142a w momencie poch\u0142aniania endosymbionta i wywodzi si\u0119 z b\u0142ony kom\u00f3rkowej. Wewn\u0119trzna b\u0142ona ma natomiast zupe\u0142nie inn\u0105 budow\u0119 ni\u0107 pozosta\u0142e b\u0142ony w kom\u00f3rce eukariotycznej. Zawiera r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zek o nazwie kardiolipina<\/strong><\/a>, kt\u00f3ra obserwowana jest jedynie w b\u0142onie mitochondri\u00f3w oraz niekt\u00f3rych bakterii, wskazuj\u0105c na ich wsp\u00f3lne pochodzenie.<\/p>\n

Mitochondria zawieraj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w\u0142asne DNA o kolistej budowie. Sama obecno\u015b\u0107 DNA mo\u017ce wskazywa\u0107 na to, \u017ce mitochondria by\u0142y kiedy\u015b osobnymi tworami, a wagi temu argumentowi dodaje budowa tej cz\u0105steczki. W kom\u00f3rce eukariotycznej DNA przybiera liniow\u0105 form\u0119, natomiast kolista budowa charakteryzuje bakterie.<\/p>\n

W DNA naszych kom\u00f3rek tylko niewiele sekwencji koduje geny, a znacz\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 to bezsensowne uk\u0142adanki nukleotyd\u00f3w. Bezsensowne w sensie niekodowania bia\u0142ek, jednak maj\u0105 one swoje, nie do ko\u0144ca jeszcze opisane funkcje (np. regulacyjne). U bakterii natomiast DNA nie sk\u0142ada si\u0119 tak sprytnie, jak u eukariont\u00f3w i nie mog\u0105 one pozwoli\u0107 sobie na tak\u0105 rozrzutno\u015b\u0107. Z tego powodu DNA bakterii zawiera sam\u0105 esencj\u0119, a rejon\u00f3w niekoduj\u0105cych jest niewiele. No chyba sami ju\u017c domy\u015blacie si\u0119, jak zawarto\u015b\u0107 DNA koduj\u0105cego wygl\u0105da w mitochondriach, oczywi\u015bcie bardzo podobnie co u bakterii.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c powstawanie nowych mitochondri\u00f3w poprzez wytworzenie nowego elementu ze starego, przypomina powstawanie bakterii. Argument\u00f3w jest jeszcze kilka, ale te wydaj\u0105 mi si\u0119 najbardziej przekonuj\u0105ce. Inne \u015bmia\u0142o przedstawi Wam Internet po chwili poszukiwa\u0144.<\/p>\n

Tlen \u2014 wr\u00f3g, czy przyjaciel?<\/h1>\n

\"Chmury\"<\/p>\n

No dobrze, ale dlaczego w og\u00f3le dosz\u0142o do takiego po\u0142\u0105czenia. Oczywi\u015bcie moi stali czytelnicy od razu przewidz\u0105, \u017ce napisz\u0119 teraz, \u017ce jest kilka teorii to t\u0142umacz\u0105cych i b\u0119d\u0105 mieli racj\u0119. Prawdopodobnie w pierwszej kolejno\u015bci nast\u0105pi\u0142o przypadkowe po\u0142\u0105czenie kom\u00f3rek, a nast\u0119pnie ewolucja zada\u0142a sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce taka symbioza mo\u017ce na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 okaza\u0107 si\u0119 bardzo korzystna. Przewiduje si\u0119, \u017ce to po\u0142\u0105czenie nast\u0105pi\u0142o w momencie, kiedy atmosfera zmienia\u0142a si\u0119 na tlenow\u0105. Mimo tego, \u017ce my bez tlenu \u017cy\u0107 nie mo\u017cemy, to dla wielu kom\u00f3rek tamtych czas\u00f3w by\u0142 on wrogim numer jeden. Dzi\u0119ki po\u0142\u0105czeniu z kom\u00f3rkami, kt\u00f3re mog\u0142y go w odpowiedni spos\u00f3b metabolizowa\u0107, kom\u00f3rki zawieraj\u0105ce takiego pasa\u017cera, by\u0142y w stanie prze\u017cy\u0107, a nawet zwi\u0119kszy\u0107 wydajno\u015b\u0107 swoich proces\u00f3w \u017cyciowych. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce do takiego po\u0142\u0105czenia mog\u0142o dochodzi\u0107 niezale\u017cnie kilka razy w r\u00f3\u017cnych okresach. Znane s\u0105 nauce kom\u00f3rki eukariotyczne niezawieraj\u0105ce mitochondri\u00f3w. Obecnie obowi\u0105zuj\u0105cym pogl\u0105dem jest twierdzenie, \u017ce zosta\u0142y one wt\u00f3rnie utracone w dalszej ewolucji.<\/p>\n

Je\u015bli mitochondria kr\u0119c\u0105 Was tak bardzo, jak mnie to dosy\u0142am ponownie do mojego artyku\u0142u dla Fundacji<\/strong><\/a>, lub tych dw\u00f3ch artyku\u0142\u00f3w naukowych napisanych po polsku i bardzo przyst\u0119pny spos\u00f3b (tu<\/a> i tu)<\/a><\/strong>. Mo\u017cecie by\u0107 pewnie, \u017ce jako ich wierna fanka wr\u00f3c\u0119 do tego tematu jeszcze nie raz i w przysz\u0142o\u015bci opowiem Wam, do czego mo\u017cna wykorzysta\u0107 niezwyk\u0142e w\u0142a\u015bciwo\u015bci mitochondri\u00f3w oraz jakie maj\u0105 one znaczenie w procesach chorobowych.<\/p>\n

Pozosta\u0142e \u017ar\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n

https:\/\/febs.onlinelibrary.wiley.com\/doi\/abs\/10.1016\/0014-5793%2893%2981430-8?sid=nlm%3Apubmed<\/a><\/p>\n

https:\/\/ac.els-cdn.com\/S2214662814000073\/1-s2.0-S2214662814000073-main.pdf?_tid=daa8cb9d-660d-444c-86d8-d460ff734849&acdnat=1550862123_78af33d47ce18b171a42984930f660d9<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC4547300\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC4571569\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC2817223\/<\/a><\/p>\n

[mailerlite_form form_id=1]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ostatnio napisa\u0142am dla Was kilka s\u0142\u00f3w o tym, jak przygotowa\u0142am sw\u00f3j film zg\u0142oszeniowy na FameLab. Tematyka mojego filmu dotyczy\u0142a mitochondrialnej Ewy, czyli kobiety, od kt\u00f3rej pochodz\u0105 mitochondria wszystkich ludzi obecnie \u017cyj\u0105cych na ziemi. Powiedzia\u0142am tam jedno zdanie, kt\u00f3re w tamtym momencie by\u0142o prawdziwe, ale teraz ju\u017c nie jest…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2102,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[202,4],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"aioseo_notices":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/hal-gatewood-405338-unsplash.jpg?fit=5184%2C3456&ssl=1","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p9dSie-xP","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":2109,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/04\/23\/pseudonauka\/","url_meta":{"origin":2097,"position":0},"title":"Sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 moda na pseudonauk\u0119 i dlaczego jest tak niebezpieczna?","author":"naukowka.pl","date":"23 kwietnia 2019","format":false,"excerpt":"Lubi\u0119 sobie pofilozofowa\u0107, to chyba ju\u017c o mnie wiecie. Od dawna tli mi si\u0119 w g\u0142owie pomys\u0142, aby podzieli\u0107 si\u0119 z Wami moimi osobistymi przemy\u015bleniami dotycz\u0105cymi obecno\u015bci pseudonauki w Internecie. Mimo znajomo\u015bci s\u0142abych stron naukowego \u015bwiata ja wci\u0105\u017c jestem przekonana, \u017ce zaufanie jej dogmatom jest najbezpieczniejszym sposobem, na prze\u017cycie mojego\u2026","rel":"","context":"In "Fake news"","block_context":{"text":"Fake news","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/fake-news\/"},"img":{"alt_text":"Zielone cyfry na czarnym tle","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/markus-spiske-666905-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/markus-spiske-666905-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/markus-spiske-666905-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/markus-spiske-666905-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/markus-spiske-666905-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":1952,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/08\/02\/naukowcy-odmlodzili-myszy-znowu\/","url_meta":{"origin":2097,"position":1},"title":"Naukowcy odm\u0142odzili myszy… znowu.","author":"naukowka.pl","date":"2 sierpnia 2018","format":false,"excerpt":"Naukowcy odm\u0142odzili myszy. To rzeczywi\u015bcie nag\u0142\u00f3wek, kt\u00f3ry zach\u0119ca do klikania, wi\u0119c nie ma si\u0119 co dziwi\u0107, \u017ce jest niezwykle popularny. Par\u0119 dni temu natrafi\u0142am na artyku\u0142 portalu gazeta.pl dotycz\u0105cy w\u0142a\u015bnie odm\u0142adzania myszy. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie by\u0142o to pierwsze takie osi\u0105gni\u0119cie. Moim pierwszym zdziwieniem by\u0142o to, jak trafi\u0142am na ten\u2026","rel":"","context":"In "Naukowe ciekawostki"","block_context":{"text":"Naukowe ciekawostki","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowe-ciekawostki\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":1971,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/08\/10\/kosmiczne-pismo-dla-dziewczynek\/","url_meta":{"origin":2097,"position":2},"title":"Kosmiczne pismo dla dziewczynek – recenzja","author":"naukowka.pl","date":"10 sierpnia 2018","format":false,"excerpt":"Jaki\u015b czas temu zainspirowana spotkaniem z osob\u0105, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 tworzeniem tre\u015bci do francuskoj\u0119zycznej wersji czasopisma popularnonaukowego dla dzieci (niez\u0142a mieszanka, prawda?) postanowi\u0142am przej\u015b\u0107 si\u0119 do sklepu na E i przejrze\u0107 ofert\u0119 magazyn\u00f3w dla dzieci. C\u00f3\u017c mog\u0119 powiedzie\u0107\u2026 Na p\u00f3\u0142kach nie by\u0142o zbyt wielu warto\u015bciowych pozycji. Moj\u0105 uwag\u0119 przyku\u0142o wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce\u2026","rel":"","context":"In "Kobieta naukowiec"","block_context":{"text":"Kobieta naukowiec","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/kobieta-naukowiec\/"},"img":{"alt_text":"Autorka czytaj\u0105ca kosmiczne pismo dla dziewczynek","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/InShot_20180810_132605960-e1533903273627.jpg?fit=1200%2C639&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/InShot_20180810_132605960-e1533903273627.jpg?fit=1200%2C639&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/InShot_20180810_132605960-e1533903273627.jpg?fit=1200%2C639&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/InShot_20180810_132605960-e1533903273627.jpg?fit=1200%2C639&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/InShot_20180810_132605960-e1533903273627.jpg?fit=1200%2C639&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":1919,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/03\/30\/jak-zdemaskowac-nieprawdziwa-informacje-fake-news\/","url_meta":{"origin":2097,"position":3},"title":"Jak zdemaskowa\u0107 nieprawdziw\u0105 informacj\u0119 (Fake news)?","author":"naukowka.pl","date":"30 marca 2018","format":false,"excerpt":"Ostatnie badania donosz\u0105, \u017ce nieprawdziwe informacje rozchodz\u0105 si\u0119 6 razy szybciej, ni\u017c te prawdziwe. Przera\u017caj\u0105ce, prawda? Je\u017celi zdarzy\u0142o si\u0119 Wam uwierzy\u0107 w informacj\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a ca\u0142kowit\u0105 bzdur\u0105 wyssan\u0105 z czyjego\u015b palca, to \u015bpiesz\u0119 z pomoc\u0105. Przygotowa\u0142am dla Was co\u015b specjalnego! Po kilku miesi\u0105cach odk\u0142adania \"na potem\" wreszcie uda\u0142o mi si\u0119\u2026","rel":"","context":"In "Fake news"","block_context":{"text":"Fake news","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/fake-news\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/kayla-velasquez-199343-unsplash.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/kayla-velasquez-199343-unsplash.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/kayla-velasquez-199343-unsplash.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/kayla-velasquez-199343-unsplash.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/kayla-velasquez-199343-unsplash.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2043,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/01\/24\/jak-nagrac-film-zgloszeniowy-na-famelab\/","url_meta":{"origin":2097,"position":4},"title":"Jak nagra\u0107 film zg\u0142oszeniowy na FameLab? Moja przygoda.","author":"naukowka.pl","date":"24 stycznia 2019","format":false,"excerpt":"Nowy Rok przywita\u0142am w Stanach Zjednoczonych. Wyjazd do USA by\u0142 jednym z moich najwi\u0119kszych marze\u0144, ale opr\u00f3cz samej wycieczki chcia\u0142am tu po prostu zamieszka\u0107 i zobaczy\u0107 jak wygl\u0105da prawdziwe \u017cycie w centrum ameryka\u0144skiego snu. Z tego powodu mo\u017cecie sobie wyobrazi\u0107, jak bardzo cieszy\u0142am si\u0119 przez ostatnie miesi\u0105ce na swoj\u0105 ameryka\u0144sk\u0105\u2026","rel":"","context":"In "Naukowa samo\u015bwiadomo\u015b\u0107"","block_context":{"text":"Naukowa samo\u015bwiadomo\u015b\u0107","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowa-samoswiadomosc\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/famelab_fina\u0142y-77.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/famelab_fina\u0142y-77.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/famelab_fina\u0142y-77.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/famelab_fina\u0142y-77.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/famelab_fina\u0142y-77.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2150,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/06\/17\/o-tym-jak-niszczymy-ocean\/","url_meta":{"origin":2097,"position":5},"title":"O tym, jak niszczymy ocean i zabijamy pingwiny.","author":"naukowka.pl","date":"17 czerwca 2019","format":false,"excerpt":"Dzisiaj na nieco inny temat ni\u017c zazwyczaj. Wylej\u0119 Wam wiadro wiedzy o tym, jak bardzo niszczymy ocean. Mam nadziej\u0119, \u017ce wszyscy zdajemy sobie spraw\u0119 z konsekwencji okropnych cz\u0142owieczych dzia\u0142a\u0144 i ich wp\u0142ywu na \u015brodowisko. Ci\u0119\u017cko mi zrozumie\u0107, \u017ce mo\u017cna mie\u0107 co do tego w\u0105tpliwo\u015bci. Chcia\u0142abym si\u0119 skupi\u0107 na przedstawieniu tematu\u2026","rel":"","context":"In "Naukowa samo\u015bwiadomo\u015b\u0107"","block_context":{"text":"Naukowa samo\u015bwiadomo\u015b\u0107","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowa-samoswiadomosc\/"},"img":{"alt_text":"Pingwiny cesarskie","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/ian-parker-546263-unsplash.jpg?fit=1200%2C836&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/ian-parker-546263-unsplash.jpg?fit=1200%2C836&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/ian-parker-546263-unsplash.jpg?fit=1200%2C836&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/ian-parker-546263-unsplash.jpg?fit=1200%2C836&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/ian-parker-546263-unsplash.jpg?fit=1200%2C836&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2097"}],"collection":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2097"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2097\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2106,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2097\/revisions\/2106"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2102"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}