{"id":2109,"date":"2019-04-23T20:41:11","date_gmt":"2019-04-23T18:41:11","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowka.pl\/?p=2109"},"modified":"2019-04-23T20:41:11","modified_gmt":"2019-04-23T18:41:11","slug":"pseudonauka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/04\/23\/pseudonauka\/","title":{"rendered":"Sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 moda na pseudonauk\u0119 i dlaczego jest tak niebezpieczna?"},"content":{"rendered":"

Lubi\u0119 sobie pofilozofowa\u0107, to chyba ju\u017c o mnie wiecie. Od dawna tli mi si\u0119 w g\u0142owie pomys\u0142, aby podzieli\u0107 si\u0119 z Wami moimi osobistymi przemy\u015bleniami dotycz\u0105cymi obecno\u015bci pseudonauki w Internecie. Mimo znajomo\u015bci s\u0142abych stron naukowego \u015bwiata ja wci\u0105\u017c jestem przekonana, \u017ce zaufanie jej dogmatom jest najbezpieczniejszym sposobem, na prze\u017cycie mojego \u017cycia. Dzi\u015b chwil\u0119 pomy\u015bl\u0119 g\u0142o\u015bno o tym, dlaczego inni nie zawsze podzielaj\u0105 moj\u0105 opini\u0119 i dlaczego powinni\u015bmy si\u0119 nieco mocniej przej\u0105\u0107 mod\u0105 na pseudonauk\u0119.<\/p>\n

The good, the baad and the ugly<\/h1>\n

Jestem naukowcem z krwi i ko\u015bci. Wiem, jak wygl\u0105da praca w laboratorium, analiza wynik\u00f3w oraz przygotowywanie ich do publikacji. Znam wiele mrocznych sekret\u00f3w naukowc\u00f3w oraz temat\u00f3w, o kt\u00f3rych zazwyczaj nie rozmawia si\u0119 z \u201eobcymi\u201d. W nauce nie zawsze wszystko jest uczciwe, ale jest to wina ludzi, nie nauki samej w sobie. Podobne schematy obserwuje si\u0119 innych rozleg\u0142ych i trudnych dziedzinach. Pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 ca\u0142kowitej czysto\u015bci w aspektach o tak szerokim zasi\u0119gu i skomplikowanej formule jak polityka, religia czy nauka. Oczywiste jest, \u017ce powinni\u015bmy d\u0105\u017cy\u0107 do stanu idealnego, a wszelkie manipulacje czy oszustwa publicznie pi\u0119tnowa\u0107 (przynajmniej do pewnego przyzwoitego poziomu), ale ju\u017c jeste\u015bmy doro\u015bli i wiemy, \u017ce nie zawsze tak jest.<\/p>\n

Pow\u00f3d\u017a fake news<\/h1>\n

Nieprawdziwe informacje towarzyszy\u0142y nam od zawsze i nie jest to wynalazek wsp\u00f3\u0142czesny. Jednak chyba si\u0119 ze mn\u0105 zgodzicie, \u017ce od kilku lat fala naukowych fake news\u00f3w zalewa nas ze wzmo\u017con\u0105 si\u0142\u0105<\/strong> i powoli si\u0119 w niej podtapiamy. To prowadzi do wysokiego niebezpiecze\u0144stwa utoni\u0119\u0107 przez osoby, kt\u00f3re z zaufaniem poddadz\u0105 si\u0119 temu nurtowi. Nie powinno wi\u0119c dziwi\u0107, \u017ce coraz wi\u0119cej wa\u017cnych ludzi i organizacji stara si\u0119 co\u015b z tym zrobi\u0107 i dyskutuje pomys\u0142y na konstrukcj\u0119 bezpiecznej tamy dla pseudonauki. Niestety wydaje mi si\u0119, \u017ce przegrywamy z \u017cywio\u0142em i wci\u0105\u017c brakuje nam skutecznych sposob\u00f3w na powstrzymanie kataklizmu. Powiem nawet wi\u0119cej, my\u015bl\u0119, \u017ce niekt\u00f3re nasze dzia\u0142ania mog\u0105 wywiera\u0107 wr\u0119cz odwrotny skutek i oddala\u0107 ludzi od nauki.<\/p>\n

\"Rz\u0105d<\/p>\n

Sk\u0105d obecny rozkwit pseudonaukowych idei? <\/strong><\/p>\n

Moje przemy\u015blenia wspiera g\u0142os ekspert\u00f3w oraz wyniki bada\u0144<\/a>.<\/strong> Wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazuj\u0105, \u017ce ludzie trac\u0105 zaufanie do os\u00f3b, kt\u00f3re jeszcze kilka lat temu by\u0142y szeroko uznanymi autorytetami. Obecnie dla wielu os\u00f3b lekarz, profesor czy jakikolwiek ekspert w danej tematyce nie budzi ju\u017c takiego zaufania. Wielu boi si\u0119, \u017ce osoby takie wykorzystuj\u0105 swoje stanowiska do og\u00f3lnego og\u0142upiania spo\u0142ecze\u0144stwa i podtrzymywania wiary w prawdy, kt\u00f3re z ni\u0105 nic wsp\u00f3lnego nie maj\u0105. Z takiego podej\u015bcia uradzi\u0142o si\u0119 ju\u017c wiele teorii spiskowych, takich jak przekonanie o p\u0142asko\u015bci Ziemi, o \u201eprawdziwej\u201d przyczynie powstawania nowotwor\u00f3w, czy jedna z bardziej zatrwa\u017caj\u0105cych, pomys\u0142, \u017ce szczepionki s\u0105 winne autyzmowi u dzieci.<\/p>\n

Ocean wiedzy<\/h1>\n

Ale dlaczego w\u0142a\u015bnie dzi\u015b, te idee osi\u0105gaj\u0105 sw\u00f3j szczyt (ja mam utopijn\u0105 nadziej\u0119, \u017ce to ju\u017c szczyt i nied\u0142ugo wszystko wr\u00f3ci do normy\u2026)? Coraz wi\u0119cej ludzi ma niemal nieograniczony dost\u0119p do Internetu, w kt\u00f3rym znajdziemy wszystko, to taki ocean wiedzy. W kieszeni naszych spodni nosimy ma\u0142e komputery, dzi\u0119ki kt\u00f3rym w zaledwie kilka sekund mo\u017cemy sprawdzi\u0107, jaka jest stolica Uzbekistanu, kto jest prezydentem Mongolii, co powoduje chroniczne zm\u0119czenie, jak wyci\u0105gn\u0105\u0107 kleszcza psu i co powoduje autyzm.<\/p>\n

\"M\u0119\u017cczyzna<\/p>\n

Internet to pot\u0119\u017cne narz\u0119dzie, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142o super szybki post\u0119p ka\u017cdej dziedziny naszego \u017cycia. Jednak czy, za tak szybkim poszerzeniem dost\u0119pu do wiedzy poszed\u0142 r\u00f3wnie\u017c rozw\u00f3j umiej\u0119tno\u015bci bezpiecznego z niej korzystania? Wielu z nas poszukuj\u0105c informacji, nie zastanawia si\u0119 nad ich prawdziwo\u015bci\u0105 i wszystko, co napisane, przyjmuje z du\u017c\u0105 doz\u0105 zaufania. Mo\u017ce to pok\u0142osie czas\u00f3w, kiedy opublikowanie tre\u015bci wi\u0105za\u0142o si\u0119 z pewnego rodzaju odpowiedzialno\u015bci\u0105. Teraz rynek medialny jest niewyobra\u017calnie ogromny, nikt ju\u017c nie jest w stanie go skutecznie kontrolowa\u0107, a tym bardziej nikt nie jest w stanie kontrolowa\u0107 tego, co dzieje si\u0119 w Internecie.<\/strong><\/p>\n

W Internecie tre\u015bci mo\u017ce zamieszcza\u0107 KA\u017bDY<\/strong><\/h1>\n

Warto zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce tre\u015bci w Internecie mo\u017ce zamieszcza\u0107 ka\u017cdy. KA\u017bDY.<\/strong> Nie musisz by\u0107 dziennikarzem, nie musisz zna\u0107 zasad poprawnej polszczyzny, nie musisz by\u0107 nawet zdrowy na umy\u015ble. Internet Ci\u0119 nie zapyta, jak\u0105 sko\u0144czy\u0142e\u015b szko\u0142\u0119 i jakie masz umiej\u0119tno\u015bci. Warto mie\u0107 tego g\u0142\u0119bok\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, mo\u017ce z tej \u015bwiadomo\u015bci urodzi si\u0119 ostro\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n

To naszym zadaniem, jako u\u017cytkownik\u00f3w Internetu, jest informacje sprawdzi\u0107 pod k\u0105tem rzetelno\u015bci, jednak nie robimy tego zbyt cz\u0119sto. Albo w og\u00f3le nie jeste\u015bmy \u015bwiadomi takiej potrzeby, albo nam si\u0119 nie chce po\u015bwi\u0119ca\u0107 na to cennego czasu, albo totalnie nie wiemy jak to zrobi\u0107. O tym, jak wytropi\u0107 nieprawdziw\u0105 informacj\u0119 pisa\u0142am ju\u017c wcze\u015bniej i przygotowa\u0142am e-book z konkretnymi poradami<\/strong><\/a>, wi\u0119c je\u015bli chcecie podszkoli\u0107 swoje umiej\u0119tno\u015bci, to zach\u0119cam do darmowego pobrania, po zapisaniu si\u0119 na newsletter.<\/p>\n

Podsumowuj\u0105c t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 mojego wywodu<\/strong>: uwa\u017cam, \u017ce jednym z powod\u00f3w rozkwitu pseudonauki jest niemal nieograniczony dost\u0119p do danych na ka\u017cdy temat oraz nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 u\u017cytkownik\u00f3w, \u017ce dost\u0119pne informacje wymagaj\u0105 weryfikacji lub brak umiej\u0119tno\u015bci przeprowadzenia takiej ewaluacji.<\/p>\n

Upad\u0142e autorytety<\/h1>\n

Innym niezwykle wa\u017cnym czynnikiem jest moim zdaniem wspominania ju\u017c wcze\u015bniej utrata zaufania do uznawanych wcze\u015bniej autorytet\u00f3w<\/strong>. Jeszcze niedawno szli\u015bmy do lekarza po diagnoz\u0119 i leki i nie przysz\u0142o nam do g\u0142owy w\u0105tpi\u0107 w jego decyzje.<\/p>\n

\"Recepcja<\/p>\n

Ale wszystko si\u0119 zmieni\u0142o, teraz niezwykle cz\u0119sto s\u0105 to dla nas upad\u0142e autorytety…<\/p>\n

Ustalili\u015bmy ju\u017c, \u017ce mamy dost\u0119p do ca\u0142ej wiedzy \u015bwiata. Teraz, je\u015bli czujemy si\u0119 niewyra\u017anie, si\u0119gamy po telefon i googlujemy objawy, aby niespe\u0142na sekund\u0119 p\u00f3\u017aniej dowiedzie\u0107 si\u0119, co Internet ma na ten temat do powiedzenia. Potem ogarnia nas panika, poniewa\u017c prawie wszystkie objawy mog\u0105 koniec ko\u0144c\u00f3w wskazywa\u0107 na raka<\/strong>, a przecie\u017c nikt z nas nie chce go mie\u0107. Idziemy wi\u0119c do gabinetu uzbrojeni ju\u017c w solidn\u0105 (naszym zdaniem) wiedz\u0119 oraz przekonanie, \u017ce zagra\u017ca nam niebezpiecze\u0144stwo. A ten lekarz, kt\u00f3ry kiedy\u015b by\u0142 naszym autorytetem, nie s\u0142ucha naszych argument\u00f3w, by\u0107 mo\u017ce pod\u015bmiewuje si\u0119, kiedy s\u0142yszy, \u017ce swoj\u0105 wiedz\u0119 zaczerpn\u0119li\u015bmy z Internetu. A my przecie\u017c nie mo\u017cemy da\u0107 si\u0119 tak traktowa\u0107, przecie\u017c nam grozi rak, a lekarz zapisa\u0142 nam znowu te same leki. My\u015blimy: pewnie firma produkuj\u0105ca ten popularny lek przekupi\u0142a go, aby wystawia\u0142 go wszystkim pacjentom.<\/p>\n

Wychodzi baba\/ch\u0142op od lekarza<\/h1>\n

Nie trudno przewidzie\u0107 kolejny krok pacjenta, kt\u00f3ry zaraz po wizycie wr\u00f3ci do Internetu. Wyszuka kolejne strony t\u0142umacz\u0105ce w prostych s\u0142owach, co mu dolega. Znajdzie tu r\u00f3wnie\u017c \u0142atwo dost\u0119pne terapie, kt\u00f3re mo\u017cna zastosowa\u0107 w zaciszu w\u0142asnego domu, przeczyta mas\u0119 komentarzy, jak innym taki spos\u00f3b pom\u00f3g\u0142 na wszystkie bole\u015bci \u015bwiata. A je\u015bli b\u0119dzie nieco bardziej zaniepokojony i by\u0107 mo\u017ce lepiej sytuowany postanowi zakupi\u0107 jaki\u015b sprz\u0119t, kt\u00f3ry \u201eochroni\u201d ca\u0142\u0105 jego rodzin\u0119 przed ryzykiem wyst\u0105pienia wielu chor\u00f3b oraz konieczno\u015bci\u0105 odwiedzania do gabinetu lekarza (kt\u00f3ry przecie\u017c martwi si\u0119 jedynie o stan swojego portfela). Wszystko b\u0119dzie dla niego \u0142atwe do zrozumienia, wszystko odb\u0119dzie si\u0119 w atmosferze szacunku, pomocy i wys\u0142uchania.<\/p>\n

A czy zastanawiali\u015bcie si\u0119, co po takiej wizycie b\u0119dzie prze\u017cywa\u0142 lekarz? By\u0107 mo\u017ce jak tylko zamknie drzwi gabinetu nie b\u0119dzie mia\u0142 czasu na przemy\u015blenia, bo na fotelu b\u0119dzie czeka\u0142 ju\u017c kolejny, by\u0107 mo\u017ce 30 dzisiaj pacjent. By\u0107 mo\u017ce poczuje si\u0119 zawiedziony, przecie\u017c p\u00f3\u0142 \u017cycia uczy\u0142 si\u0119 od rana do nocy, aby zosta\u0107 lekarzem, aby pomaga\u0107 ludziom, a pacjentom wydaje si\u0119, \u017ce po pi\u0119ciu minutach w Internecie ich wiedza przewy\u017csza t\u0119 z wieloletnich studi\u00f3w medycznych.<\/p>\n

\"Lekarz<\/p>\n

Wina le\u017cy po\u015brodku?<\/h1>\n

To tylko taki m\u00f3j hipotetyczny opis sytuacji, kt\u00f3ra mog\u0142aby si\u0119 w dzisiejszych czasach wydarzy\u0107. Nie wiem jak Wy, ale ja z niej nie potrafi\u0119 wy\u0142uszczy\u0107, kto tu jest winny. Dok\u0142adnie umiem si\u0119 wczu\u0107 w rol\u0119 pacjenta<\/strong>, kt\u00f3ry si\u0119 boi, chcia\u0142by, aby traktowano go powa\u017cnie i z szacunkiem, chcia\u0142by, aby si\u0119 o niego zatroszczono i wys\u0142uchano. Rozumiem, \u017ce mo\u017ce si\u0119 czu\u0107 oszukany, odtr\u0105cony i zacz\u0105\u0107 poszukiwa\u0107 rozwi\u0105za\u0144 na swoj\u0105 r\u0119k\u0119, a je\u015bli to zrobi, to ma prawie 100% szans, \u017ce w pierwszej kolejno\u015bci trafi na pseudonaukow\u0105 bredni\u0119. Ona go pokrzepi w pierwszych 3 zdaniach, poka\u017ce mu, \u017ce przynale\u017cy do wi\u0119kszej spo\u0142eczno\u015bci oszukanej przez system i on ju\u017c nie b\u0119dzie szuka\u0142 dalej, on w tym \u201ebezpiecznym\u201d miejscu zostanie.<\/p>\n

Nie umiem te\u017c wini\u0107 lekarza.<\/strong> Kiedy by\u0142 w szkole medycznej, dost\u0119p do ekspresowej \u201ewiedzy\u201d nie by\u0142 jeszcze tak popularny. Rozmowa z pacjentem, kt\u00f3ry ju\u017c si\u0119 naczyta\u0142 internetowych rewelacji, musi by\u0107 wyj\u0105tkowo trudna. Nawet je\u015bli po\u015bwi\u0119ci mu odpowiednio du\u017co czasu, to przecie\u017c ju\u017c kolejna osoba b\u0119dzie dobija\u0107 si\u0119 do drzwi gabinetu ze skarg\u0105 o op\u00f3\u017anienie. Wola\u0142abym ju\u017c nawet nie wspomina\u0107 o tym, \u017ce pewnie niezwykle ci\u0119\u017cko jest sobie radzi\u0107 z zarzutami dotycz\u0105cymi przyjmowania \u0142ap\u00f3wek od firm farmaceutycznych. Wierz\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 lekarzy robi co w ich mocy, aby otoczy\u0107 opiek\u0105 wszystkich swoich pacjent\u00f3w. W ko\u0144cu bez pewnego poczucia misji praca w tym zawodzie jest chyba niemo\u017cliwa.<\/strong> Niestety obecny system ich w tym nie wspiera, a to sprzyja utracie zaufania do systemu opieki zdrowotnej i ko\u0142o toczy si\u0119 dalej.<\/p>\n

\"Lekarz<\/p>\n

Jak si\u0119 „robi” nauk\u0119?<\/h1>\n

Ta sytuacja dotycz\u0105ca relacji lekarz \u2013 pacjent i jest \u0142atwa do wyobra\u017cenia, ale podobne schematy wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w \u015bwiecie naukowym. To przecie\u017c z nauki bierze si\u0119 p\u00f3\u017aniejsza wiedza medyczna. Obecnie wiele os\u00f3b neguje pewne podstawowe prawdy, ju\u017c na tym najwcze\u015bniejszym etapie, zarzucaj\u0105c nauce mistyfikacj\u0119 oraz b\u0142\u0119dy. Og\u00f3\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa nie do ko\u0144ca rozumie, jak si\u0119 \u201drobi\u201d nauk\u0119 i w jaki spos\u00f3b weryfikuje si\u0119 jej za\u0142o\u017cenia. Wiele os\u00f3b czyta tylko dost\u0119pne strz\u0119pki informacji na popularnych portalach informacyjnych i wcale si\u0119 temu nie dziwi\u0119. Ma\u0142o kto do ko\u0144ca rozumie naukowy be\u0142kot<\/strong>, a jego niezrozumienie jest wystarczaj\u0105cym powodem, aby poczucie zaufania do nauki si\u0119 stopi\u0142o. O wiele \u0142atwiej i szybciej jest przeczyta\u0107 dost\u0119pne opracowania, nawet je\u015bli s\u0105 w po\u0142owie przek\u0142amane.<\/p>\n

Naukowca za to nikt nie nauczy\u0142, jak o nauce rozmawia\u0107 z nie naukowcami. Prawdopodobnie wielu w og\u00f3le nie zdaje sobie sprawy, po co mieliby traci\u0107 na to sw\u00f3j cenny czas. Celem naukowca jest przecie\u017c zdobywanie \u015brodk\u00f3w na prowadzenie powa\u017cnych bada\u0144<\/strong>, a nie u\u015bwiadamianie spo\u0142ecze\u0144stwa jak on t\u0119 nauk\u0119 robi. Naukowiec my\u015bli: jak ja si\u0119 p\u00f3\u017aniej rozlicz\u0119 z grantu, kiedy tyle czasu po\u015bwi\u0119c\u0119 na co\u015b tak ma\u0142o istotnego dla naszego systemu oceniania pracy naukowej? Jak zdob\u0119d\u0119 nowe \u015brodki, kiedy o ich przyznaniu decyduj\u0105 publikacje naukowe, a nie liczba spotka\u0144 ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105? A nawet je\u015bli taki naukowiec poczuje wewn\u0119trzn\u0105 potrzeb\u0119 zaanga\u017cowania, pokazania jak robi si\u0119 nauk\u0119 i czego dotycz\u0105 ich badania, to sk\u0105d mia\u0142by znale\u017a\u0107 na to czas i sk\u0105d mia\u0142by wiedzie\u0107 jak to robi\u0107?<\/p>\n

Pseudonauka jest niebezpieczna<\/h1>\n

Ludzie s\u0105 coraz bardziej zainteresowani trudnymi tematami, nauk\u0105 i zdrowiem. S\u0105 ciekawi, jak konstruuje si\u0119 rakiety, edytuje genom, czy operuje ga\u0142k\u0119 oczn\u0105. Co zrobi\u0105, je\u015bli b\u0119d\u0105 ciekawi? Oczywi\u015bcie, \u017ce wygoogluj\u0105 i podobnie jak w poprzedniej sytuacji, najprawdopodobniej trafi\u0105 w pierwszej kolejno\u015bci na informacje niekoniecznie prawdziwe. Je\u015bli dodatkowo b\u0119d\u0105 one opisane w spos\u00f3b zrozumia\u0142y, to tym przyjemniej b\u0119dzie w nie uwierzy\u0107 i w\u015br\u00f3d nich pozosta\u0107. By\u0107 mo\u017ce prostym i przyst\u0119pnym j\u0119zykiem kto\u015b wyt\u0142umaczy, \u017ce wiele proces\u00f3w wcale nie jest a\u017c tak skomplikowanych, \u017ce lekarstwo na raka czeka na nas w naszej kuchni i \u017ce padli\u015bmy ofiar\u0105 oszustwa naukowego. Mo\u017ce dowiemy si\u0119, \u017ce to wszystko to przekr\u0119t maj\u0105cy na celu to, aby naukowcy, lekarze, czy firmy farmaceutyczne mog\u0142y czerpa\u0107 finansowe zyski ze zwyk\u0142ego, zmanipulowanego, szarego cz\u0142owieka.<\/p>\n

\"Niebezpieczny<\/p>\n

Co gorsze autor takiego tekstu mo\u017ce zasugerowa\u0107, \u017ce ma to na celu szersz\u0105 indoktrynacj\u0119, aby obywatel robi\u0142 dok\u0142adnie to, czego si\u0119 od niego oczekuje. W takiej atmosferze rodz\u0105 si\u0119 gwiazdy pseudonauki, kt\u00f3re (tak jak przyw\u00f3dcy sekty) zapewniaj\u0105 bezpiecze\u0144stwo, uwag\u0119, prostot\u0119 i spo\u0142eczno\u015b\u0107. Takie osoby zbieraj\u0105 wok\u00f3\u0142 siebie ca\u0142\u0105 rzesz\u0119 rozczarowanych systemem ludzi, kt\u00f3rzy by\u0107 mo\u017ce padli w \u017cyciu ofiar\u0105 niesprawiedliwo\u015bci i doszukuj\u0105 si\u0119 zado\u015b\u0107uczynienia. Tacy samozwa\u0144czy liderzy pseudonauki to bardzo niebezpieczne osobowo\u015bci i bardzo \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce wci\u0105\u017c \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego niebezpiecze\u0144stwa jest taka niska.<\/strong> I tu nie chodzi jedynie o konsekwencje wdra\u017cania dogmat\u00f3w pseudonauki, a zawieszenia prawdziwych terapii, ale w\u0142a\u015bnie o budowanie tej „bezpiecznej” spo\u0142eczno\u015bci. Do tych os\u00f3b b\u0119dzie ju\u017c p\u00f3\u017aniej bardzo trudno dotrze\u0107, z jakimikolwiek naukowymi faktami.<\/p>\n

Jak \u017cy\u0107?<\/h1>\n

Czy to oznacza, \u017ce \u015bwiat jest beznadziejny, nikt nie jest winny obecnej sytuacji, lub wszyscy jeste\u015bmy winni i ju\u017c nic nie da si\u0119 zrobi\u0107? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie. Sprawa jest skomplikowana i nie rozwi\u0105\u017c\u0119 jej ani ja, ani ca\u0142e grono m\u0105drych ludzi, je\u017celi wszystko to nie b\u0119dzie pokrzepione spogl\u0105daniem na problem z szerokiej perspektywy i je\u017celi wszystko nie urodzi si\u0119 w aurze daleko zakrojonych dyskusji.<\/p>\n

To, co mo\u017cemy zrobi\u0107? Bo na pewno co\u015b musimy.<\/strong><\/p>\n

\"Zegar<\/p>\n

Chyba si\u0119 ze mn\u0105 zgodzicie, kochani czytelnicy, \u017ce co\u015b si\u0119 musi zmieni\u0107. Nasze stare schematy dzia\u0142ania ju\u017c nie dzia\u0142aj\u0105. Format niezbywalnego autorytetu zdobytego samym sko\u0144czeniem ci\u0119\u017ckich studi\u00f3w ju\u017c si\u0119 wyczerpa\u0142. Ludzie chc\u0105 teraz wi\u0119cej. Chc\u0105 uwagi, chc\u0105 troski i chc\u0105 wiedzie\u0107. Nie pytaj\u0105 tylko po to, aby uzyska\u0107 odpowied\u017a. Chc\u0105 poczu\u0107 si\u0119 wa\u017cni, chc\u0105, aby si\u0119 nad ich troskami pochyli\u0107, chc\u0105, aby im wyt\u0142umaczy\u0107, a nie pozostawia\u0107 instrukcj\u0105 co robi\u0107. Musz\u0105 rozumie\u0107, dlaczego to jest dla nich najbezpieczniejsze wyj\u015bcie i jakie kryj\u0105 si\u0119 za nimi s\u0142abe punkty, bo je\u015bli to pominiemy, to taka zainteresowana osoba znajdzie t\u0119 informacj\u0119 gdzie indziej, a zaufanie stopnieje.<\/p>\n

Je\u015bli wszystko zostanie po staremu, to ja nam na serio wsp\u00f3\u0142czuj\u0119…<\/p>\n

Co mo\u017cemy zrobi\u0107 ju\u017c dzi\u015b?<\/h1>\n

To na pewno bardziej z\u0142o\u017cony problem, a moje s\u0142owa poruszaj\u0105 jedynie jego promil. Mam jednak w g\u0142owie kilka pomys\u0142\u00f3w na to, co mo\u017cemy robi\u0107, aby wdra\u017ca\u0107 dobre schematy, i czego raczej robi\u0107 nie powinni\u015bmy. Dotkn\u0119 tych temat\u00f3w w kolejnych tekstach, bo ten ju\u017c jest wystarczaj\u0105co przyd\u0142ugi, ale zako\u0144cz\u0119 jeszcze zasugerowaniem jednej z najprostszych wskaz\u00f3wek, co mo\u017cemy zrobi\u0107 ju\u017c dzi\u015b.<\/p>\n

Jest jedna bardzo skuteczna forma poprawy obecnej sytuacji i jeste\u015bcie ni\u0105 Wy, moi drodzy.<\/strong> To Wy jako odbiorcy tre\u015bci, a jednocze\u015bnie ich tw\u00f3rcy i pos\u0142a\u0144cy jeste\u015bcie kluczem do zmiany. Dlatego z jednej strony pomy\u015blcie dwa razy, zanim co\u015b udost\u0119pnicie, ale z drugiej, dzielcie si\u0119 rzeteln\u0105 wiedz\u0105 z innymi.<\/p>\n

\"Cz\u0142owiek<\/p>\n

Zawsze zale\u017cy mi na tym, aby\u015bcie dzielili si\u0119 moj\u0105 prac\u0105, je\u017celi uwa\u017cacie, \u017ce jest dobra. Tym razem zale\u017cy mi wyj\u0105tkowo, bo to temat bliski mojemu sercu. Znaczy\u0142oby dla mnie wiele, gdyby\u015bcie chcieli po\u015bwi\u0119ci\u0107 chwil\u0119 i podzieli\u0107 si\u0119 moim tekstem z kim\u015b, dla kogo mo\u017ce mie\u0107 on znaczenie. Jestem ma\u0142ym, niezale\u017cnym blogerem, kt\u00f3ry skrobie dla Was teksty w wolnych chwilach, zamiast po\u015bwi\u0119ca\u0107 je na ogl\u0105danie seriali na Netflxie (dobra, seriale te\u017c ogl\u0105dam). B\u0119d\u0119 to robi\u0107 dalej, bo czuj\u0119, \u017ce si\u0119 w tym spe\u0142niam, ale zawsze ch\u0119tnie przyjm\u0119 Wasz\u0105 pomoc w rozpropagowaniu mojej \u201etw\u00f3rczo\u015bci\u201d. Mo\u017ce inni r\u00f3wnie\u017c uznaliby j\u0105 za warto\u015bciow\u0105, a je\u015bli nie, mo\u017ce podzieliliby si\u0119 swoim krytycznym komentarzem i zmusili mnie do ponownego przegl\u0105du swoich pogl\u0105d\u00f3w. Czekam tu nie tylko na poklask, ale r\u00f3wnie\u017c na krytyk\u0119.<\/p>\n

Og\u0142oszenie!<\/h1>\n

No i ju\u017c ca\u0142kiem ostatnia kwestia dla tych, co dotarli a\u017c tu. M\u00f3wi\u0142am ju\u017c o tym kilka razy, ale postanowi\u0142am to w ko\u0144cu zrealizowa\u0107. Bior\u0119 si\u0119 za kana\u0142 na YouTube!\u00a0<\/strong><\/p>\n

Dobra, napisa\u0142am to, nie mog\u0119 si\u0119 wycofa\u0107 \ud83d\ude00 Ale nie nastawiajcie si\u0119 na super profesk\u0119, bo na pocz\u0105tku zapewne poczujcie powiew pocz\u0105tk\u00f3w YT. B\u0119dzie statyw z ksi\u0105\u017cek, z\u0142e o\u015bwietlenie i brak mikrofonu, ale miejmy nadziej\u0119, \u017ce dopracujemy to ju\u017c w trakcie rozwijania kana\u0142u.<\/p>\n

Czekam bardzo na Wasze przemy\u015blenia dotycz\u0105ce tematu wpisu, jak i tego, jakie macie zdanie na temat naukowca na YT?<\/p>\n

\u015aciskam Was mocno jeszcze z Teksa\u0144skiej ziemi!<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lubi\u0119 sobie pofilozofowa\u0107, to chyba ju\u017c o mnie wiecie. Od dawna tli mi si\u0119 w g\u0142owie pomys\u0142, aby podzieli\u0107 si\u0119 z Wami moimi osobistymi przemy\u015bleniami dotycz\u0105cymi obecno\u015bci pseudonauki w Internecie. Mimo znajomo\u015bci s\u0142abych stron naukowego \u015bwiata ja wci\u0105\u017c jestem przekonana, \u017ce zaufanie jej dogmatom jest najbezpieczniejszym sposobem, na prze\u017cycie mojego \u017cycia. Dzi\u015b chwil\u0119 pomy\u015bl\u0119 g\u0142o\u015bno […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2117,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[201,200,202,14],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"aioseo_notices":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/markus-spiske-666905-unsplash.jpg?fit=5760%2C3840&ssl=1","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p9dSie-y1","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":1928,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/04\/13\/dlaczego-popieram-marsz-dla-nauki-i-dlaczego-ty-tez-powinienes\/","url_meta":{"origin":2109,"position":0},"title":"Dlaczego popieram Marsz dla Nauki i dlaczego Ty te\u017c powiniene\u015b?","author":"naukowka.pl","date":"13 kwietnia 2018","format":false,"excerpt":"Prawda czy fa\u0142sz? News czy fakenews? Je\u015b\u0107 gorzk\u0105 czekolad\u0119 czy nie je\u015b\u0107? Mas\u0142o czy margaryna? Szczepi\u0107 czy nie szczepi\u0107? Zdecydowa\u0107 si\u0119 na chemioterapi\u0119 czy nie? To mamy to globalne ocieplenie czy nie mamy? Niekt\u00f3re odpowiedzi s\u0105 proste, inne nie maj\u0105 dla nas tak du\u017cego znaczenia, ale od innych mo\u017ce zale\u017ce\u0107\u2026","rel":"","context":"In "Fake news"","block_context":{"text":"Fake news","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/fake-news\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/james-pond-185593-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/james-pond-185593-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/james-pond-185593-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/james-pond-185593-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/james-pond-185593-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2081,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/03\/18\/po-co-klonowac-mamuty\/","url_meta":{"origin":2109,"position":1},"title":"Po co klonowa\u0107 mamuty i dlaczego sens takich bada\u0144 le\u017cy w innym miejscu, ni\u017c si\u0119 wydaje?","author":"naukowka.pl","date":"18 marca 2019","format":false,"excerpt":"Pomys\u0142 wskrzeszenia mamuta rozpala zmys\u0142y ludzi ju\u017c od bardzo dawna. Temat zn\u00f3w powraca na j\u0119zyki zainteresowanych, poniewa\u017c zesp\u00f3\u0142 rosyjskich i japo\u0144skich naukowc\u00f3w w\u0142a\u015bnie opublikowa\u0142 swoje najnowsze badania. Powszechne media okrzykn\u0119\u0142y je przepustk\u0105 do sukcesu w przywr\u00f3ceniu mamut\u00f3w do \u017cycia. Dzi\u015b wyt\u0142umacz\u0119 Wam, sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 pomys\u0142 na klonowanie mamuta, jaki\u2026","rel":"","context":"In "Naukowa samo\u015bwiadomo\u015b\u0107"","block_context":{"text":"Naukowa samo\u015bwiadomo\u015b\u0107","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowa-samoswiadomosc\/"},"img":{"alt_text":"Mamut poro\u015bni\u0119ty traw\u0105","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/christopher-alvarenga-786134-unsplash.jpg?fit=800%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/christopher-alvarenga-786134-unsplash.jpg?fit=800%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/christopher-alvarenga-786134-unsplash.jpg?fit=800%2C1200&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/christopher-alvarenga-786134-unsplash.jpg?fit=800%2C1200&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":1657,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2017\/08\/19\/pic-czy-nie-pic\/","url_meta":{"origin":2109,"position":2},"title":"Czy alkohol daje szcz\u0119\u015bcie w zwi\u0105zku?","author":"naukowka.pl","date":"19 sierpnia 2017","format":false,"excerpt":"Co jaki\u015b czas w sieci pojawiaj\u0105 si\u0119 nag\u0142\u00f3wki, kt\u00f3re w jednym zdaniu podsumowuj\u0105 konkluzje bada\u0144 naukowych. Ostatnim newsem jest wp\u0142yw spo\u017cywania alkoholu na zwi\u0105zki mi\u0119dzyludzkie. W sieci pojawi\u0142o si\u0119 wiele artyku\u0142\u00f3w zatytu\u0142owanych: \u201ePicie alkoholu z partnerem \u017cyciowym gwarantuje szcz\u0119\u015bcie w zwi\u0105zku\u201d. I niestety, nie przesadzam\u2026 Rozumiem, \u017ce nag\u0142\u00f3wek ma by\u0107\u2026","rel":"","context":"In "Naukowe ciekawostki"","block_context":{"text":"Naukowe ciekawostki","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowe-ciekawostki\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/felipe-benoit-photography-31585.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/felipe-benoit-photography-31585.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/felipe-benoit-photography-31585.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/felipe-benoit-photography-31585.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/felipe-benoit-photography-31585.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":1674,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2017\/08\/30\/jasne-jak-slonce-czesc-pierwsza\/","url_meta":{"origin":2109,"position":3},"title":"Jak si\u0119 opala\u0107? – cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza","author":"naukowka.pl","date":"30 sierpnia 2017","format":false,"excerpt":"Od tygodnia, tu na p\u00f3\u0142nocy, w powietrzu czu\u0107 wrzesie\u0144. Mimo tego, \u017ce lato si\u0119 ko\u0144czy nie wolno nam zapomina\u0107 o prawid\u0142owej ochronie przeciws\u0142onecznej. Temat wydawa\u0142 mi si\u0119 \u0142atwy i przyjemny, nie spodziewa\u0142am si\u0119, \u017ce trafi\u0119 na takie kontrowersje. Z tego te\u017c powodu, postanowi\u0142am rozdzieli\u0107 wpis na dwie cz\u0119\u015bci. Dzi\u015b czeka\u2026","rel":"","context":"In "Naukowe ciekawostki"","block_context":{"text":"Naukowe ciekawostki","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowe-ciekawostki\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/maciej-serafinowicz-452.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/maciej-serafinowicz-452.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/maciej-serafinowicz-452.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/maciej-serafinowicz-452.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/maciej-serafinowicz-452.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":1971,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/08\/10\/kosmiczne-pismo-dla-dziewczynek\/","url_meta":{"origin":2109,"position":4},"title":"Kosmiczne pismo dla dziewczynek – recenzja","author":"naukowka.pl","date":"10 sierpnia 2018","format":false,"excerpt":"Jaki\u015b czas temu zainspirowana spotkaniem z osob\u0105, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 tworzeniem tre\u015bci do francuskoj\u0119zycznej wersji czasopisma popularnonaukowego dla dzieci (niez\u0142a mieszanka, prawda?) postanowi\u0142am przej\u015b\u0107 si\u0119 do sklepu na E i przejrze\u0107 ofert\u0119 magazyn\u00f3w dla dzieci. C\u00f3\u017c mog\u0119 powiedzie\u0107\u2026 Na p\u00f3\u0142kach nie by\u0142o zbyt wielu warto\u015bciowych pozycji. Moj\u0105 uwag\u0119 przyku\u0142o wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce\u2026","rel":"","context":"In "Kobieta naukowiec"","block_context":{"text":"Kobieta naukowiec","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/kobieta-naukowiec\/"},"img":{"alt_text":"Autorka czytaj\u0105ca kosmiczne pismo dla dziewczynek","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/InShot_20180810_132605960-e1533903273627.jpg?fit=1200%2C639&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/InShot_20180810_132605960-e1533903273627.jpg?fit=1200%2C639&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/InShot_20180810_132605960-e1533903273627.jpg?fit=1200%2C639&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/InShot_20180810_132605960-e1533903273627.jpg?fit=1200%2C639&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/InShot_20180810_132605960-e1533903273627.jpg?fit=1200%2C639&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2242,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/11\/25\/greenwashing\/","url_meta":{"origin":2109,"position":5},"title":"Greenwashing, Ty te\u017c go uprawiasz.","author":"naukowka.pl","date":"25 listopada 2019","format":false,"excerpt":"Jak by\u0107 eko? Wydaje si\u0119 nam, \u017ce jeste\u015bmy super, bo do sklepu nosimy wielorazowe siatki, a wod\u0119 pijemy tylko z kranu. Niestety sprawa nie jest taka prosta. Wci\u0105\u017c zalewaj\u0105 nas informacje o nowych pomys\u0142ach na bardziej ekologiczny styl \u017cycia. Wielkie koncerny co rusz wprowadzaj\u0105 innowacje, kt\u00f3re maj\u0105 minimalizowa\u0107 wp\u0142yw na\u2026","rel":"","context":"In "Media"","block_context":{"text":"Media","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/media-2\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/brian-yurasits-YFiHaY2DVyE-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/brian-yurasits-YFiHaY2DVyE-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/brian-yurasits-YFiHaY2DVyE-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/brian-yurasits-YFiHaY2DVyE-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/brian-yurasits-YFiHaY2DVyE-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2109"}],"collection":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2109"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2109\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2122,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2109\/revisions\/2122"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}