{"id":2170,"date":"2019-08-07T22:30:17","date_gmt":"2019-08-07T20:30:17","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowka.pl\/?p=2170"},"modified":"2020-04-07T11:46:49","modified_gmt":"2020-04-07T09:46:49","slug":"czym-sa-komorki-macierzyste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/08\/07\/czym-sa-komorki-macierzyste\/","title":{"rendered":"Kom\u00f3rki macierzyste &#8211; czym s\u0105 i gdzie je wykorzystujemy?"},"content":{"rendered":"<p>Pocz\u0105tkowo chcia\u0142am jedynie wyt\u0142umaczy\u0107, czym s\u0105 kom\u00f3rki macierzyste i jak mo\u017cemy je wykorzystywa\u0107 w badaniach naukowych oraz terapiach na r\u00f3\u017cne choroby. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce tematy zwi\u0105zane z kom\u00f3rkami macierzystymi dobijaj\u0105 si\u0119 do uszu moich czytelnik\u00f3w z wielu stron.<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/naukowka\/photos\/a.2010361532578742\/2415960528685505\/?type=3&amp;theater\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"> Po moim po\u015bcie na Facebooku<\/a> sugerowali\u015bcie, co najbardziej Was w tej kwestii nurtuje. Pytali\u015bcie o pobieranie i przechowywanie krwi p\u0119powinowej oraz o stosownie kom\u00f3rek macierzystych w medycynie estetycznej. Mnie do g\u0142owy przysz\u0142o jeszcze kilka innych zagadnie\u0144, dlatego o kom\u00f3rkach macierzystych napisz\u0119 jeszcze nie raz.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<h2>Kom\u00f3rki macierzyste &#8211; czym s\u0105?<\/h2>\n<p>Dzi\u015b wyt\u0142umacz\u0119, <strong>czym s\u0105 kom\u00f3rki macierzyste<\/strong> i jakie cechy musz\u0105 posiada\u0107, by je nimi nazwa\u0107. Przedstawi\u0119 Wam jakie <strong>terapie<\/strong> z wykorzystaniem tych kom\u00f3rek s\u0105 legalne w Unii Europejskiej oraz opisz\u0119, jakie <strong>badania<\/strong> obecnie si\u0119 prowadzi, aby ten zakres rozszerzy\u0107.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"2179\" data-permalink=\"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/08\/07\/czym-sa-komorki-macierzyste\/trust-tru-katsande-hqm5jm12ete-unsplash\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trust-tru-katsande-HQM5jm12etE-unsplash.jpg?fit=2768%2C1848&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"2768,1848\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"trust-tru-katsande-HQM5jm12etE-unsplash\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trust-tru-katsande-HQM5jm12etE-unsplash.jpg?fit=300%2C200&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trust-tru-katsande-HQM5jm12etE-unsplash.jpg?fit=697%2C466&amp;ssl=1\" class=\"alignnone size-large wp-image-2179\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trust-tru-katsande-HQM5jm12etE-unsplash-1024x684.jpg?resize=697%2C466\" alt=\"Pipeta i prob\u00f3wki\" width=\"697\" height=\"466\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trust-tru-katsande-HQM5jm12etE-unsplash.jpg?resize=1024%2C684&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trust-tru-katsande-HQM5jm12etE-unsplash.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trust-tru-katsande-HQM5jm12etE-unsplash.jpg?resize=768%2C513&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trust-tru-katsande-HQM5jm12etE-unsplash.jpg?resize=330%2C220&amp;ssl=1 330w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trust-tru-katsande-HQM5jm12etE-unsplash.jpg?w=1394&amp;ssl=1 1394w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/trust-tru-katsande-HQM5jm12etE-unsplash.jpg?w=2091&amp;ssl=1 2091w\" sizes=\"(max-width: 697px) 100vw, 697px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p>Okre\u015blenie \u201ekom\u00f3rki macierzyste\u201d pojawia si\u0119 w sieci bardzo cz\u0119sto. Niestety, nie zawsze jest ono u\u017cywane zgodnie z definicj\u0105. \u00a0Wiele firm sprzedaj\u0105cych lekarstwa na wszelkie choroby \u015bwiata, a tak\u017ce specjalni specjali\u015bci bez podstawowej wiedzy w dziedzinie u\u017cywaj\u0105 tego zwrotu niepoprawnie, wprowadzaj\u0105c innych w b\u0142\u0105d. Czy celowo? Zapewne cz\u0119sto tak.<\/p>\n<p>Aby kom\u00f3rk\u0119 nazwa\u0107 macierzyst\u0105, musi ona spe\u0142nia\u0107 dwa wymagania:<\/p>\n<ul>\n<li>Pierwsze dotyczy nieograniczonego potencja\u0142u do wykonywania podzia\u0142\u00f3w i tworzenia identycznych kopii samych siebie. Samoodnawianie pozwala na tworzenie si\u0119 kolejnych pokole\u0144 niezr\u00f3\u017cnicowanych kom\u00f3rek.<\/li>\n<li>Druga jest zdolno\u015b\u0107 do przekszta\u0142cania si\u0119 w inny typ kom\u00f3rek. Zwyk\u0142e kom\u00f3rki po wyspecjalizowaniu si\u0119 w czasie rozwoju zostaj\u0105 w swojej formie przez ca\u0142y sw\u00f3j okres istnienia. Kom\u00f3rki macierzyste natomiast maj\u0105 przed sob\u0105 ciekawsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Mog\u0105 przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w inny typ kom\u00f3rki.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Typy kom\u00f3rek macierzystych<\/h2>\n<p>To teraz ju\u017c wiecie, \u017ce \u017ceby m\u00f3c m\u00f3wi\u0107 o kom\u00f3rkach macierzystych, struktury takie musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 oba warunki opisane powy\u017cej, czyli zdolno\u015b\u0107 do samoodnowy oraz do przemiany w inny typ kom\u00f3rek. W zale\u017cno\u015bci od mo\u017cliwo\u015bci r\u00f3\u017cnicowania si\u0119 w inny typ kom\u00f3rek mo\u017cemy kom\u00f3rki macierzyste podzieli\u0107 na:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>totipotencjalne<\/strong> mog\u0105 przeistoczy\u0107 si\u0119 we wszystkie typy kom\u00f3rek \u0142\u0105cznie z kom\u00f3rkami tworz\u0105cymi struktury pozazarodkowe (np. \u0142o\u017cysko), s\u0105 to najbardziej pierwotne typy kom\u00f3rek<\/li>\n<li><strong>pluripotencjalne<\/strong> mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 ka\u017cdym typem kom\u00f3rki buduj\u0105cej doros\u0142y organizm, to o nich najcz\u0119\u015bciej m\u00f3wimy w przypadku potencjalnego wykorzystania kom\u00f3rek macierzystych w terapiach r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b<\/li>\n<li><strong>multipotencjalne<\/strong> mog\u0105 r\u00f3\u017cnicowa\u0107 si\u0119 w kom\u00f3rki podobnego typu (pochodz\u0105ce z tego samego <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Listki_zarodkowe\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">listka zarodkowego<\/a>)<\/li>\n<li><strong>unipotencjalne<\/strong> mog\u0105 przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 tylko w jeden rodzaj kom\u00f3rek.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Mo\u017cecie jeszcze znale\u017a\u0107 podzia\u0142 kom\u00f3rek macierzystych na embrionalne (zarodkowe) oraz somatyczne (doros\u0142e). Ta klasyfikacja okre\u015bla, w jakim momencie zosta\u0142y pozyskane omawiane kom\u00f3rki. Warunkuje on tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 dalszego przekszta\u0142cania. Im wcze\u015bniej zosta\u0142y pozyskane kom\u00f3rki, tym ich potencja\u0142 do r\u00f3\u017cnicowania w inny typ kom\u00f3rek jest szerszy. Z tego punktu widzenia, najbardziej &#8222;plastyczne&#8221;, a co za tym idzie po\u017c\u0105dane do cel\u00f3w badawczych, s\u0105 kom\u00f3rki pozyskane z najwcze\u015bniejszych etap\u00f3w rozwoju embrionalnego. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to jednak z wieloma dylematami natury etycznej, kt\u00f3rych dzi\u015b nie b\u0119d\u0119 dyskutowa\u0107.<\/p>\n<h2>Do czego wykorzystujemy kom\u00f3rki macierzyste?<\/h2>\n<p>Teoretycznie, kom\u00f3rki macierzyste mo\u017cna u\u017cy\u0107 do zast\u0105pienia ka\u017cdego innego typu kom\u00f3rek w doros\u0142ym organizmie. W\u0142a\u015bnie to spowodowa\u0142o, \u017ce obecnie z kom\u00f3rkami macierzystymi wi\u0105\u017ce si\u0119 ogromne nadzieje terapeutyczne. Niesamowity szum informacyjny nap\u0119dzany przez media, a nawet same czasopisma naukowe przyczyni\u0142 si\u0119 do tego, \u017ce wielu ludzi postrzega kom\u00f3rki macierzyste jako panaceum na wszystkie choroby \u015bwiata. Brak ujednoliconych przepis\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie spowodowa\u0142, \u017ce wci\u0105\u017c powstaj\u0105 nowe firmy chc\u0105ce wzbogaci\u0107 si\u0119 na tej technologii, nawet w spos\u00f3b wysoko nieetyczny.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"2174\" data-permalink=\"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/08\/07\/czym-sa-komorki-macierzyste\/natanael-melchor-43lwvc-eqpm-unsplash\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/natanael-melchor-43LwvC-eQPM-unsplash.jpg?fit=5248%2C3936&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"5248,3936\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"natanael-melchor-43LwvC-eQPM-unsplash\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/natanael-melchor-43LwvC-eQPM-unsplash.jpg?fit=300%2C225&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/natanael-melchor-43LwvC-eQPM-unsplash.jpg?fit=697%2C523&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-2174 size-large\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/natanael-melchor-43LwvC-eQPM-unsplash-1024x768.jpg?resize=697%2C523\" alt=\"Sala operacyjna\" width=\"697\" height=\"523\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/natanael-melchor-43LwvC-eQPM-unsplash.jpg?resize=1024%2C768&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/natanael-melchor-43LwvC-eQPM-unsplash.jpg?resize=300%2C225&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/natanael-melchor-43LwvC-eQPM-unsplash.jpg?resize=768%2C576&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/natanael-melchor-43LwvC-eQPM-unsplash.jpg?resize=640%2C480&amp;ssl=1 640w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/natanael-melchor-43LwvC-eQPM-unsplash.jpg?w=1394&amp;ssl=1 1394w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/natanael-melchor-43LwvC-eQPM-unsplash.jpg?w=2091&amp;ssl=1 2091w\" sizes=\"(max-width: 697px) 100vw, 697px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p>To wszystko mo\u017ce tworzy\u0107 wra\u017cenie, \u017ce ju\u017c ca\u0142kiem okie\u0142znali\u015bmy natur\u0119 kom\u00f3rek macierzystych i mo\u017cemy wykorzystywa\u0107 ich zalety w leczeniu wcze\u015bniej nieuleczalnych chor\u00f3b. Takie postrzeganie sprawy wzmaga w chorych i ich rodzinach poczucie nadziei. Niestety cz\u0119sto jest ono z\u0142udne, a dodatkowo sprzedawane za ogromne pieni\u0105dze&#8230;<\/p>\n<p>Roz\u0142\u00f3\u017cmy to zagadnienie na czynniki pierwsze.<\/p>\n<h2>Jaka jest prawda?<\/h2>\n<p>Obecnie w Europie dopuszczone s\u0105 jedynie trzy terapie wykorzystuj\u0105ce kom\u00f3rki macierzyste.<\/p>\n<p>Pierwsz\u0105 z nich zna zapewne ka\u017cdy czytelnik tego artyku\u0142u. Pozwala ona na wykorzystanie <strong>kom\u00f3rek macierzystych szpiku kostnego w leczeniu chor\u00f3b krwi i uk\u0142adu odporno\u015bciowego oraz w odbudowie uk\u0142adu krwiono\u015bnego po terapiach nowotworowych<\/strong>. Przy okazji podaj\u0119 <a href=\"https:\/\/www.dkms.pl\/pl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">link do strony DKMS<\/a>, gdzie mo\u017cecie zarejestrowa\u0107 si\u0119 jako dawcy szpiku, do czego Was ogromnie zach\u0119cam. Pierwszy udany przeszczep na \u015bwiecie wykonano w 1957 roku, w Polsce przeprowadza si\u0119 je rutynowo od ponad 30 lat. Mimo \u017ce jest to rozwi\u0105zanie szeroko stosowane i <a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pubmed\/26687803\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">do 2012 roku na ca\u0142ym \u015bwiecie przeprowadzono ju\u017c milion przeszczep\u00f3w<\/a>, potrzeby w tym zakresie wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 ogromne. Badacze w trybie ci\u0105g\u0142ym pracuj\u0105, by poprawi\u0107 skuteczno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo zabieg\u00f3w.<\/p>\n<p>Drug\u0105 terapi\u0105 jest wykorzystanie k<strong>om\u00f3rek macierzystych sk\u00f3ry do leczenia rozleg\u0142ych i zagra\u017caj\u0105cych \u017cyciu oparze\u0144<\/strong>. Hodowanie takich przeszczep\u00f3w ma jednak wiele wad. Sk\u00f3ra taka nie posiada mieszk\u00f3w w\u0142osowych oraz gruczo\u0142\u00f3w potowych i \u0142ojowych, przez co nie mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 wszystkich swoich funkcji. Dlatego metod\u0119 t\u0119 stosuje si\u0119 tylko w przypadku ratowania \u017cycia i tylko w kilku najlepszych klinikach na \u015bwiecie.<\/p>\n<p>Trzecia forma dotyczy niedawno zaakceptowanego przez Uni\u0119 Europejsk\u0105 <strong>sposobu leczenia uszkodze\u0144 <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Rog%C3%B3wka\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">rog\u00f3wki<\/a>,<\/strong> czyli tej przezroczystej warstwy znajduj\u0105cej z przodu oka. Kom\u00f3rki macierzyste pobiera si\u0119 z obszaru oka zwanym r\u0105bkiem. Je\u017celi pacjent wci\u0105\u017c posiada nieuszkodzone kom\u00f3rki macierzyste w co najmniej jednym oku, metoda ta pozwala na uratowanie wzroku nawet u os\u00f3b, kt\u00f3re do\u015bwiadczy\u0142y ca\u0142kowitego uszkodzenia rog\u00f3wki.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"2180\" data-permalink=\"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/08\/07\/czym-sa-komorki-macierzyste\/v2osk-in4xvkhyaii-unsplash\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/v2osk-In4XVKhYaiI-unsplash.jpg?fit=5920%2C3784&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"5920,3784\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"v2osk-In4XVKhYaiI-unsplash\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/v2osk-In4XVKhYaiI-unsplash.jpg?fit=300%2C192&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/v2osk-In4XVKhYaiI-unsplash.jpg?fit=697%2C446&amp;ssl=1\" class=\"alignnone size-large wp-image-2180\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/v2osk-In4XVKhYaiI-unsplash-1024x655.jpg?resize=697%2C446\" alt=\"Oko z bliska\" width=\"697\" height=\"446\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/v2osk-In4XVKhYaiI-unsplash.jpg?resize=1024%2C655&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/v2osk-In4XVKhYaiI-unsplash.jpg?resize=300%2C192&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/v2osk-In4XVKhYaiI-unsplash.jpg?resize=768%2C491&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/v2osk-In4XVKhYaiI-unsplash.jpg?w=1394&amp;ssl=1 1394w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/v2osk-In4XVKhYaiI-unsplash.jpg?w=2091&amp;ssl=1 2091w\" sizes=\"(max-width: 697px) 100vw, 697px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<h2>Nadzieje na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/h2>\n<p>I to koniec.\u00a0Do tej pory nie potwierdzono bezpiecze\u0144stwa ani skuteczno\u015bci \u017cadnej innej terapii z zastosowaniem kom\u00f3rek macierzystych. Nie wyklucza to jednak przysz\u0142ych mo\u017cliwo\u015bci rozszerzenia pakietu terapii o kolejne schorzenia. Obecnie najbardziej zaawansowane badania prowadzi si\u0119 w obszarze poni\u017cszych schorze\u0144 (dotycz\u0105 one r\u00f3\u017cnego rodzaju kom\u00f3rek macierzystych):<\/p>\n<p>&#8211; choroby neurodegeneracyjne (choroba Huntingtona, Parkinsona, Stwardnienie Zanikowe Boczne ALS)<\/p>\n<p>&#8211; Zwyrodnienie plamki \u017c\u00f3\u0142tej<\/p>\n<p>&#8211; Urazy rdzenia kr\u0119gowego<\/p>\n<p>&#8211; Zawa\u0142 mi\u0119\u015bnia sercowego<\/p>\n<h2>Inne drogi<\/h2>\n<p>Na ca\u0142ym \u015bwiecie prowadzi si\u0119 wiele bada\u0144 przedklinicznych i klinicznych, by rozszerzy\u0107 ofert\u0119 terapeutyczn\u0105 dla pacjent\u00f3w z innymi schorzeniami. By\u0107 mo\u017ce w kolejnych latach b\u0119d\u0105 wprowadzane nowe strategie terapeutyczne. Zanim jednak to nast\u0105pi, musi up\u0142yn\u0105\u0107 jeszcze troch\u0119 czasu po\u015bwi\u0119conego na badania. Powt\u00f3rz\u0119 wyra\u017anie. To wszystko jest dopiero w sferze bada\u0144. Wcale nie oznacza to, \u017ce za kilka chwil kom\u00f3rki macierzyste b\u0119dziemy w tych zaburzeniach stosowa\u0107.<\/p>\n<p>Zupe\u0142nie innym typem bada\u0144, o kt\u00f3rych mogli\u015bcie s\u0142ysze\u0107 w kontek\u015bcie kom\u00f3rek macierzystych, s\u0105 badania eksperymentalne. W samym swoim za\u0142o\u017ceniu stanowi\u0105 one eksperyment i w zwi\u0105zku z tym musz\u0105 one spe\u0142nia\u0107 szereg wymog\u00f3w. Ka\u017cdorazowo terapia taka musi zosta\u0107 zatwierdzona przez komisj\u0119 bioetyczn\u0105, badaj\u0105c\u0105 jej zasadno\u015b\u0107. Jak sama nazwa wskazuje, nios\u0105 one ze sob\u0105 du\u017ce ryzyko, dlatego do grupy badanej zazwyczaj przyjmowane s\u0105 jedynie osoby, dla kt\u00f3rych brak jest alternatywy leczenia. Uczestnicy musz\u0105 spe\u0142ni\u0107 szereg wymaga\u0144 ustalanych przez osoby projektuj\u0105ce badanie. Decyzj\u0119 w sprawie zakwalifikowania do badania podejmuje grono lekarskie, a nie pacjent. Ponadto takie <strong>badania s\u0105 zawsze nieodp\u0142atne. Je\u017celi prowadz\u0105cy badanie oczekuj\u0105 zap\u0142aty od uczestnik\u00f3w, to powinna Wam zawy\u0107 i b\u0142ysn\u0105\u0107 konkretna syrena ostrzegawcza.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"2178\" data-permalink=\"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/08\/07\/czym-sa-komorki-macierzyste\/piron-guillaume-367208-unsplash\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/piron-guillaume-367208-unsplash.jpg?fit=4475%2C2983&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"4475,2983\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"piron-guillaume-367208-unsplash\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/piron-guillaume-367208-unsplash.jpg?fit=300%2C200&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/piron-guillaume-367208-unsplash.jpg?fit=697%2C465&amp;ssl=1\" class=\"alignnone size-large wp-image-2178\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/piron-guillaume-367208-unsplash-1024x683.jpg?resize=697%2C465\" alt=\"lekarze w kitlach\" width=\"697\" height=\"465\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/piron-guillaume-367208-unsplash.jpg?resize=1024%2C683&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/piron-guillaume-367208-unsplash.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/piron-guillaume-367208-unsplash.jpg?resize=768%2C512&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/piron-guillaume-367208-unsplash.jpg?resize=330%2C220&amp;ssl=1 330w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/piron-guillaume-367208-unsplash.jpg?w=1394&amp;ssl=1 1394w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/piron-guillaume-367208-unsplash.jpg?w=2091&amp;ssl=1 2091w\" sizes=\"(max-width: 697px) 100vw, 697px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p>Kom\u00f3rki macierzyste to pot\u0119\u017cne narz\u0119dzie, kt\u00f3re mo\u017cna wykorzysta\u0107 r\u00f3wnie\u017c na inne sposoby. Mog\u0105 one stanowi\u0107 model badawczy. W przypadku wielu chor\u00f3b pozyskanie konkretnego typu kom\u00f3rek bezpo\u015brednio od pacjenta mo\u017ce by\u0107 niemo\u017cliwe. Odpowiednio zmodyfikowane kom\u00f3rki macierzyste mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 dobr\u0105 alternatyw\u0105 do badania mechanizmu chor\u00f3b, czy skuteczno\u015bci potencjalnych terapii.<\/p>\n<h2>Smutna historia<\/h2>\n<p>Je\u015bli siedzi w Was przekonanie, \u017ce kom\u00f3rki macierzyste s\u0105 idealnym rozwi\u0105zaniem na wszystkie bol\u0105czki \u015bwiata, to by ten g\u0142os w Was uciszy\u0107, przedstawi\u0119 kr\u00f3tko jedn\u0105 ze smutnych historii. Wi\u0119cej jej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w mo\u017cecie znale\u017a\u0107 <a href=\"https:\/\/www.fsma.pl\/leki\/komorki-macierzyste\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">tu<\/a>.<\/p>\n<p>W 2005 roku w USA rozpocz\u0119to badania przedkliniczne nad zastosowaniem kom\u00f3rek macierzystych w leczeniu <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Rdzeniowy_zanik_mi%C4%99%C5%9Bni\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">rdzeniowego zaniku mi\u0119\u015bni (SMA).<\/a> Wymaga\u0142o to ogromnych nak\u0142ad\u00f3w finansowych, kt\u00f3re po cz\u0119\u015bci finansowa\u0142a sama spo\u0142eczno\u015b\u0107 chorych. W 2010 roku badania zawieszono z powodu braku post\u0119p\u00f3w. Chwile potem chi\u0144skie firmy rozpocz\u0119\u0142y akcj\u0119 namawiania zdesperowanych chorych, do uczestnictwa w odp\u0142atnych terapiach oferowanych w\u0142a\u015bnie na terenie Chin. Ten marketingowy ha\u0142as wp\u0142yn\u0105\u0142 nawet na decyzj\u0119 W\u0142oskiego s\u0105du, kt\u00f3ry nakaza\u0142 przeprowadzenie terapii kom\u00f3rkami macierzystymi na pi\u0119ciorga niemowl\u0105t z SMA. W wyniku tej terapii nie zanotowano \u017cadnej poprawy, a dw\u00f3jka dzieci zmar\u0142a. Historia ma tylko jedn\u0105 pozytywn\u0105 stron\u0119. Ca\u0142y skandal spowodowa\u0142, \u017ce \u015brodowiska naukowe po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 w apelach o lepszy nadz\u00f3r nad takimi badaniami.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"2172\" data-permalink=\"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/08\/07\/czym-sa-komorki-macierzyste\/chuttersnap-aku7zlj_x_o-unsplash\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/chuttersnap-aku7Zlj_x_o-unsplash.jpg?fit=6016%2C4016&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"6016,4016\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"chuttersnap-aku7Zlj_x_o-unsplash\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/chuttersnap-aku7Zlj_x_o-unsplash.jpg?fit=300%2C200&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/chuttersnap-aku7Zlj_x_o-unsplash.jpg?fit=697%2C466&amp;ssl=1\" class=\"alignnone size-large wp-image-2172\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/chuttersnap-aku7Zlj_x_o-unsplash-1024x684.jpg?resize=697%2C466\" alt=\"Globus i Chiny\" width=\"697\" height=\"466\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/chuttersnap-aku7Zlj_x_o-unsplash.jpg?resize=1024%2C684&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/chuttersnap-aku7Zlj_x_o-unsplash.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/chuttersnap-aku7Zlj_x_o-unsplash.jpg?resize=768%2C513&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/chuttersnap-aku7Zlj_x_o-unsplash.jpg?resize=330%2C220&amp;ssl=1 330w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/chuttersnap-aku7Zlj_x_o-unsplash.jpg?w=1394&amp;ssl=1 1394w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/chuttersnap-aku7Zlj_x_o-unsplash.jpg?w=2091&amp;ssl=1 2091w\" sizes=\"(max-width: 697px) 100vw, 697px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<h2>Nie wszytko z\u0142oto, co si\u0119 \u015bwieci.<\/h2>\n<p>Niestety przypadki podr\u00f3\u017cy zagranicznych w celu odbycia terapii z zastosowaniem kom\u00f3rek macierzystych s\u0105 bardzo cz\u0119ste. Ca\u0142\u0105 skal\u0119 problemu opisa\u0142o czasopismo <a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/stemcells.2008.89\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Nature<\/a>. Nie do\u015b\u0107, \u017ce wi\u0105\u017ce si\u0119 to z oczywistym niebezpiecze\u0144stwem dla pacjent\u00f3w, strat\u0105 dorobku \u017cycia, to r\u00f3wnocze\u015bnie utrwala niepoprawne przekonanie, o skuteczno\u015bci stosowania kom\u00f3rek macierzystych w terapii niemal wszystkich schorze\u0144. Gdyby\u015bcie kiedykolwiek zastanawiali si\u0119 nad poddaniem si\u0119 terapii kom\u00f3rkami macierzystymi, nie podejmujcie takiej decyzji pochopnie. Sprawd\u017acie aktualny stan wiedzy w tym obszarze, skonsultujcie si\u0119 z lekarzem, je\u015bli trzeba, nie jednym. Szczeg\u00f3lnie ostro\u017cnie podchod\u017acie do propozycji, za kt\u00f3re musicie zap\u0142aci\u0107.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Na dzi\u015b ju\u017c wystarczy. W kolejnych postach zwi\u0105zanych z kom\u00f3rkami macierzystymi opowiemy sobie o krwi p\u0119powinowej, medycynie estetycznej, IPSach, organoidach i tragicznych skandalach.<\/p>\n<p>Je\u015bli chcecie dostawia\u0107 informacje o nowych postach jako pierwsi, zapiszcie si\u0119 do mojego newslettera. Dodatkowo otrzymacie ode mnie bezp\u0142atny e-book o tym, jak nie da\u0107 si\u0119 zwie\u015b\u0107 nieprawdziwym informacjom.<\/p>\n<p>Piszcie \u015bmia\u0142o, je\u015bli macie jakie\u015b pytania. Ch\u0119tnie dowiem si\u0119 te\u017c, czego chcieliby\u015bcie dowiedzie\u0107 si\u0119 z kolejnych post\u00f3w w temacie kom\u00f3rek macierzystych i nie tylko.<\/p>\n<p>\u015aciskam!<\/p>\n<p>Wpisy o podobnej tematyce, kt\u00f3re mog\u0105 Ci\u0119 zainteresowa\u0107:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"I6th8Y1GOR\"><p><a href=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/02\/28\/crispr-cas9\/\">Edytowanie DNA metod\u0105 CRISPR-Cas9 &#8211; o co chodzi? Cz\u0119\u015b\u0107 1<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe title=\"&#8222;Edytowanie DNA metod\u0105 CRISPR-Cas9 &#8211; o co chodzi? Cz\u0119\u015b\u0107 1&#8221; &#8212; naukowka.pl\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" src=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/02\/28\/crispr-cas9\/embed\/#?secret=I6th8Y1GOR\" data-secret=\"I6th8Y1GOR\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"HpiZcck9k5\"><p><a href=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2020\/03\/20\/wirus-poza-organizmem\/\">Jak d\u0142ugo przetrwa koronawirus poza organizmem? Co ze spacerami?<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe title=\"&#8222;Jak d\u0142ugo przetrwa koronawirus poza organizmem? Co ze spacerami?&#8221; &#8212; naukowka.pl\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" src=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2020\/03\/20\/wirus-poza-organizmem\/embed\/#?secret=HpiZcck9k5\" data-secret=\"HpiZcck9k5\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on the_content --><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on the_content -->","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pocz\u0105tkowo chcia\u0142am jedynie wyt\u0142umaczy\u0107, czym s\u0105 kom\u00f3rki macierzyste i jak mo\u017cemy je wykorzystywa\u0107 w badaniach naukowych oraz terapiach na r\u00f3\u017cne choroby. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce tematy zwi\u0105zane z kom\u00f3rkami macierzystymi dobijaj\u0105 si\u0119 do uszu moich czytelnik\u00f3w z wielu stron. Po moim po\u015bcie na Facebooku sugerowali\u015bcie, co najbardziej Was w tej kwestii nurtuje. Pytali\u015bcie o pobieranie [&hellip;]<!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt --><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2173,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[200,202,4,14],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"aioseo_notices":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/hNeuron-z-stack-tiles.jpg?fit=2355%2C2355&ssl=1","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p9dSie-z0","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":1850,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/01\/30\/w-chinach-sklonowano-malpy-czy-to-przelom\/","url_meta":{"origin":2170,"position":0},"title":"Sklonowane ma\u0142py w Chinach &#8211; czy to prze\u0142om?","author":"naukowka.pl","date":"30 stycznia 2018","format":false,"excerpt":"W zesz\u0142ym tygodniu internetowy \u015bwiat obieg\u0142 news: sklonowane ma\u0142py w Chinach sta\u0142y si\u0119 faktem! O sklonowaniu dw\u00f3ch przes\u0142odkich makak\u00f3w pisa\u0142 ca\u0142y \u015bwiat. Dlaczego jest to tak ekscytuj\u0105ca informacja? Nie z tych powod\u00f3w, kt\u00f3re macie w\u0142a\u015bnie w tyle g\u0142owy. Zerknijmy na ich s\u0142odkie pyszczki, och\u0142o\u0144my troch\u0119 i dowiedzmy si\u0119 czego\u015b o\u2026","rel":"","context":"In &quot;Naukowe ciekawostki&quot;","block_context":{"text":"Naukowe ciekawostki","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowe-ciekawostki\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/W020180125312349141839.jpg?fit=1200%2C898&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/W020180125312349141839.jpg?fit=1200%2C898&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/W020180125312349141839.jpg?fit=1200%2C898&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/W020180125312349141839.jpg?fit=1200%2C898&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/W020180125312349141839.jpg?fit=1200%2C898&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2097,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/04\/04\/skad-sie-wziely-mitochondria\/","url_meta":{"origin":2170,"position":1},"title":"Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y mitochondria?","author":"naukowka.pl","date":"4 kwietnia 2019","format":false,"excerpt":"Ostatnio napisa\u0142am dla Was kilka s\u0142\u00f3w o tym, jak przygotowa\u0142am sw\u00f3j film zg\u0142oszeniowy na FameLab. Tematyka mojego filmu dotyczy\u0142a mitochondrialnej Ewy, czyli kobiety, od kt\u00f3rej pochodz\u0105 mitochondria wszystkich ludzi obecnie \u017cyj\u0105cych na ziemi. Powiedzia\u0142am tam jedno zdanie, kt\u00f3re w tamtym momencie by\u0142o prawdziwe, ale teraz ju\u017c nie jest... Do ca\u0142kiem\u2026","rel":"","context":"In &quot;Naukowa samo\u015bwiadomo\u015b\u0107&quot;","block_context":{"text":"Naukowa samo\u015bwiadomo\u015b\u0107","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowa-samoswiadomosc\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/hal-gatewood-405338-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/hal-gatewood-405338-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/hal-gatewood-405338-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/hal-gatewood-405338-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/hal-gatewood-405338-unsplash.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2081,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/03\/18\/po-co-klonowac-mamuty\/","url_meta":{"origin":2170,"position":2},"title":"Po co klonowa\u0107 mamuty i dlaczego sens takich bada\u0144 le\u017cy w innym miejscu, ni\u017c si\u0119 wydaje?","author":"naukowka.pl","date":"18 marca 2019","format":false,"excerpt":"Pomys\u0142 wskrzeszenia mamuta rozpala zmys\u0142y ludzi ju\u017c od bardzo dawna. Temat zn\u00f3w powraca na j\u0119zyki zainteresowanych, poniewa\u017c zesp\u00f3\u0142 rosyjskich i japo\u0144skich naukowc\u00f3w w\u0142a\u015bnie opublikowa\u0142 swoje najnowsze badania. Powszechne media okrzykn\u0119\u0142y je przepustk\u0105 do sukcesu w przywr\u00f3ceniu mamut\u00f3w do \u017cycia. Dzi\u015b wyt\u0142umacz\u0119 Wam, sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 pomys\u0142 na klonowanie mamuta, jaki\u2026","rel":"","context":"In &quot;Naukowa samo\u015bwiadomo\u015b\u0107&quot;","block_context":{"text":"Naukowa samo\u015bwiadomo\u015b\u0107","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowa-samoswiadomosc\/"},"img":{"alt_text":"Mamut poro\u015bni\u0119ty traw\u0105","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/christopher-alvarenga-786134-unsplash.jpg?fit=800%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/christopher-alvarenga-786134-unsplash.jpg?fit=800%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/christopher-alvarenga-786134-unsplash.jpg?fit=800%2C1200&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/christopher-alvarenga-786134-unsplash.jpg?fit=800%2C1200&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":1952,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/08\/02\/naukowcy-odmlodzili-myszy-znowu\/","url_meta":{"origin":2170,"position":3},"title":"Naukowcy odm\u0142odzili myszy&#8230; znowu.","author":"naukowka.pl","date":"2 sierpnia 2018","format":false,"excerpt":"Naukowcy odm\u0142odzili myszy. To rzeczywi\u015bcie nag\u0142\u00f3wek, kt\u00f3ry zach\u0119ca do klikania, wi\u0119c nie ma si\u0119 co dziwi\u0107, \u017ce jest niezwykle popularny. Par\u0119 dni temu natrafi\u0142am na artyku\u0142 portalu gazeta.pl dotycz\u0105cy w\u0142a\u015bnie odm\u0142adzania myszy. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie by\u0142o to pierwsze takie osi\u0105gni\u0119cie. Moim pierwszym zdziwieniem by\u0142o to, jak trafi\u0142am na ten\u2026","rel":"","context":"In &quot;Naukowe ciekawostki&quot;","block_context":{"text":"Naukowe ciekawostki","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowe-ciekawostki\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":1867,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/02\/15\/kobieta-naukowiec-lynn-margulis-genialna-kontrowersja\/","url_meta":{"origin":2170,"position":4},"title":"Kobieta naukowiec &#8211; Lynn Margulis &#8211; Genialna kontrowersja","author":"naukowka.pl","date":"15 lutego 2018","format":false,"excerpt":"Nadesz\u0142a pora na kolejn\u0105 naukowk\u0119! Dzi\u015b posta\u0107 nieco kontrowersyjna i przygotowanie jej historii by\u0142o dla mnie nie lada wyzwaniem. Opr\u00f3cz skr\u00f3towego spojrzenia na jej \u017cycie wyt\u0142umacz\u0119 Wam co nieco teori\u0119 stoj\u0105c\u0105 za jej s\u0142aw\u0105. Mimo \u017ce nasza dzisiejsza bohaterka zmar\u0142a w 2011 roku, w sieci wci\u0105\u017c kr\u0105\u017cy wiele wywiad\u00f3w z\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kobieta naukowiec&quot;","block_context":{"text":"Kobieta naukowiec","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/kobieta-naukowiec\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Lynn_Margulis.jpg?fit=600%2C900&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Lynn_Margulis.jpg?fit=600%2C900&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Lynn_Margulis.jpg?fit=600%2C900&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":1836,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/01\/04\/co-ja-robie-tu-kilka-slow-o-tym-czym-sie-zajmuje\/","url_meta":{"origin":2170,"position":5},"title":"Co ja robi\u0119 tu? Kilka s\u0142\u00f3w o tym, czym si\u0119 zajmuj\u0119.","author":"naukowka.pl","date":"4 stycznia 2018","format":false,"excerpt":"Dzi\u015b mamy ju\u017c czwarty dzie\u0144 Nowego Roku! Zastanawiali\u015bcie si\u0119 kiedy\u015b, dlaczego noworoczne czyszczenie kart wp\u0142ywa na wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas solidnie motywuj\u0105co? Przecie\u017c tyle samo czasu up\u0142ywa pomi\u0119dzy ostatnim a pierwszym dniem Roku co mi\u0119dzy dzi\u015b a jutro. Przyczyna jednak nie ma wi\u0119kszego znaczenia, o ile taka sztuczka czasu u\u0142atwia nam\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kobieta naukowiec&quot;","block_context":{"text":"Kobieta naukowiec","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/kobieta-naukowiec\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/DSC00231.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/DSC00231.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/DSC00231.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/DSC00231.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/DSC00231.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2170"}],"collection":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2170"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2170\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2367,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2170\/revisions\/2367"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}