{"id":2206,"date":"2019-10-24T11:45:29","date_gmt":"2019-10-24T09:45:29","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowka.pl\/?p=2206"},"modified":"2020-04-07T12:09:14","modified_gmt":"2020-04-07T10:09:14","slug":"pierwsze-genetycznie-zmodyfikowane-dzieci-cala-prawda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/10\/24\/pierwsze-genetycznie-zmodyfikowane-dzieci-cala-prawda\/","title":{"rendered":"Pierwsze genetycznie zmodyfikowane dzieci &#8211; ca\u0142a prawda."},"content":{"rendered":"<p>Min\u0105\u0142 ju\u017c mniej wi\u0119cej rok, od kiedy na \u015bwiat przysz\u0142y <strong>pierwsze genetycznie zmodyfikowane dzieci<\/strong>. My\u015bl\u0119, \u017ce to idealny moment, \u017ceby na spokojnie przeanalizowa\u0107 wszystkie dost\u0119pne na ten temat informacje oraz podzieli\u0107 si\u0119 z Wami moj\u0105 opini\u0105. Mam ogromn\u0105 nadziej\u0119, \u017ce ten tekst uporz\u0105dkuje skrawki informacji, jakie posiadacie, je\u015bli \u015bledzili\u015bcie spraw\u0119. Zaznaczam od razu, \u017ce temat jest kontrowersyjny, wi\u0119c prosz\u0119 Was wyj\u0105tkowo mocno o rozwag\u0119 w doborze s\u0142\u00f3w przy komentowaniu.<!--more--><\/p>\n<h2>Zmodyfikowane dzieci<\/h2>\n<p>Niespe\u0142na rok temu ta historia wzburzy\u0142a opini\u0119 publiczn\u0105 tak bardzo, \u017ce kolejne w\u0105tki podchwytywa\u0142y nawet media zazwyczaj niezainteresowane nowinkami naukowymi. Emocje nagromadzone wok\u00f3\u0142 tego tematu spowodowa\u0142y, \u017ce nie wszystkie informacje by\u0142y oparte o najlepsze standardy pracy dziennikarskiej. Bardzo szybko media zala\u0142a <strong>fala szokuj\u0105cych nag\u0142\u00f3wk\u00f3w o pierwszych zmodyfikowanych dzieciach<\/strong>. Wielu komentator\u00f3w nie chcia\u0142o lub nie mog\u0142o uwierzy\u0107, \u017ce ta informacja jest prawdziwa. Podobne przek\u0142amania naukowe mia\u0142y ju\u017c przecie\u017c miejsce w przesz\u0142o\u015bci (o tym innym razem).<\/p>\n<p>Ca\u0142e zamieszanie mia\u0142o miejsce w Chinach. W listopadzie 2018 roku niezwykle ambitny badacz<strong> He Jiankui<\/strong> na mi\u0119dzynarodowej konferencji Second International Summit on Human Genome Editing opowiedzia\u0142 \u015bwiatu, o swoich \u201eosi\u0105gni\u0119ciach\u201d. Wraz <strong><a href=\"https:\/\/www.statnews.com\/2019\/01\/31\/crispr-babies-michael-deem-rice-he-jiankui\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">z ameryka\u0144skim naukowcem Michaelem Deemem<\/a><\/strong>,\u00a0naukowcy zmodyfikowali pierwsze ludzkie embriony, kt\u00f3re zosta\u0142y utrzymane, a nast\u0119pnie przysz\u0142y na \u015bwiat. Nie znamy personali\u00f3w bli\u017aniaczek, dosta\u0142y one pseudonimy Nana i Lulu i tak je b\u0119d\u0119 nazywa\u0107.<\/p>\n<p>Modyfikacji dokonano przy pomocy techniki CRISPR-Cas9, o kt\u00f3rej napisa\u0142am ju\u017c dwa posty:<strong><a href=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/02\/28\/edytowanie-dna-metoda-crispr-cas9-o-co-chodzi-czesc-1\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"> cz\u0119\u015b\u0107 1<\/a><\/strong> i<a href=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/11\/13\/crispr-cas9-czesc-2\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><strong> cz\u0119\u015b\u0107 2<\/strong><\/a>. Poni\u017cej jeszcze szybki 3-minutowy skr\u00f3t opisuj\u0105cy podstawy metody.<\/p>\n<p><span class=\"embed-youtube\" style=\"text-align:center; display: block;\"><iframe loading=\"lazy\" class=\"youtube-player\" width=\"697\" height=\"393\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Uzh6ZyU0AnU?version=3&#038;rel=1&#038;showsearch=0&#038;showinfo=1&#038;iv_load_policy=1&#038;fs=1&#038;hl=pl-PL&#038;autohide=2&#038;wmode=transparent\" allowfullscreen=\"true\" style=\"border:0;\" sandbox=\"allow-scripts allow-same-origin allow-popups allow-presentation allow-popups-to-escape-sandbox\"><\/iframe><\/span><\/p>\n<h2>Co wiedzieli rodzice?<\/h2>\n<p>Edycja mia\u0142a polega\u0107 na zmianie w genie<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/CCR5\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><strong><em> CCR5<\/em><\/strong><\/a>. Poprawnie wprowadzona zmiana, mia\u0142aby dawa\u0107 dziewczynkom odporno\u015b\u0107 na zaka\u017cenie wirusem HIV. Dost\u0119pne dane wskazuj\u0105, \u017ce tylko u jednej z bli\u017aniaczek uda\u0142o si\u0119 zmodyfikowa\u0107 obie kopie tego genu (to jest wymagane dla pe\u0142nej odporno\u015bci na wirusa HIV). U drugiej siostry zabieg powi\u00f3d\u0142 si\u0119 jedynie po\u0142owicznie. Musz\u0119 jednak zaznaczy\u0107, \u017ce wyniki pracy He nie zosta\u0142y nigdzie opublikowane, wi\u0119c nie mog\u0119 oprze\u0107 si\u0119 na tek\u015bcie \u017ar\u00f3d\u0142owym.<\/p>\n<p>W badaniu udzia\u0142 bra\u0142o 8 par, w kt\u00f3rych m\u0119\u017cczyzna by\u0142 zaka\u017cony wirusem HIV, a kobiety by\u0142y zdrowe. Wed\u0142ug He taka modyfikacja mia\u0142a obni\u017cy\u0107 szans\u0119 przekazania wirusa na dzieci. Zatrzymajmy si\u0119 tu na chwile. Musicie wiedzie\u0107, \u017ce istniej\u0105 sposoby, aby zminimalizowa\u0107 szans\u0119 zaka\u017cenia dzieci w takiej sytuacji. Mo\u017cna w przeprowadzi\u0107 zabieg zap\u0142odnienia i<em>n vitro<\/em>, kt\u00f3ry poprzedza etap p\u0142ukania nasienia. Je\u017celi do tego ojciec przyjmuje regularnie leki przeciwwirusowe, to ryzyko przekazania wirusa jest znikome. W takim uj\u0119ciu ryzyko zwi\u0105zane z modyfikacj\u0105 wydaje si\u0119 niewsp\u00f3\u0142mierne do ewentualnej korzy\u015bci. He w swoich wypowiedziach zwraca\u0142 jednak uwag\u0119 na fakt, \u017ce zaka\u017cenie wirusem HIV w Chinach jest ogromnym problemem, a chorzy s\u0105 stygmatyzowani przez spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"2213\" data-permalink=\"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/10\/24\/pierwsze-genetycznie-zmodyfikowane-dzieci-cala-prawda\/pascal-bernardon-54o0oppz4a0-unsplash\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/pascal-bernardon-54O0oppz4A0-unsplash.jpg?fit=5472%2C3080&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"5472,3080\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"pascal-bernardon-54O0oppz4A0-unsplash\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/pascal-bernardon-54O0oppz4A0-unsplash.jpg?fit=300%2C169&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/pascal-bernardon-54O0oppz4A0-unsplash.jpg?fit=697%2C392&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-2213 size-large\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/pascal-bernardon-54O0oppz4A0-unsplash-1024x576.jpg?resize=697%2C392\" alt=\"chi\u0144ski smok\" width=\"697\" height=\"392\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/pascal-bernardon-54O0oppz4A0-unsplash.jpg?resize=1024%2C576&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/pascal-bernardon-54O0oppz4A0-unsplash.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/pascal-bernardon-54O0oppz4A0-unsplash.jpg?resize=768%2C432&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/pascal-bernardon-54O0oppz4A0-unsplash.jpg?w=1394&amp;ssl=1 1394w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/pascal-bernardon-54O0oppz4A0-unsplash.jpg?w=2091&amp;ssl=1 2091w\" sizes=\"(max-width: 697px) 100vw, 697px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p>Chi\u0144ski naukowiec utrzymuje, \u017ce rodzice byli dobrze poinformowani o ca\u0142ej procedurze, znali niebezpiecze\u0144stwa i ca\u0142kowicie dobrowolnie podj\u0119li decyzj\u0119 o uczestnictwie w badaniu. Wgl\u0105d w dokumentacj\u0119 pozwala jednak na uzasadnione obawy, \u017ce nie mija si\u0119 z prawd\u0105. Warto te\u017c wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce nawet do\u015bwiadczeni badacze wci\u0105\u017c nie do ko\u0144ca rozumiej\u0105 konsekwencje edytowania gen\u00f3w u ludzi. Osoby niezwi\u0105zane z nauk\u0105 tym bardziej mog\u0105 mie\u0107 z tym problemy.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2>Kolejne pokolenia<\/h2>\n<p>Has\u0142o <strong>\u201ezmodyfikowane dzieci\u201d<\/strong> brzmi ju\u017c wystarczaj\u0105co wstrz\u0105saj\u0105co. Jednak wa\u017cne by\u015bcie wiedzieli, \u017ce modyfikacje przeprowadzane w embrionalnej fazie rozwoju dziewczynki b\u0119d\u0105 mog\u0142y przekaza\u0107 kolejnym pokoleniom. Modyfikowanie np. kom\u00f3rek krwi (<strong><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Kom%C3%B3rki_somatyczne\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">kom\u00f3rek somatycznych<\/a><\/strong>) u ma\u0142ych, czy du\u017cych pacjent\u00f3w nie b\u0119dzie mia\u0142o tego efektu. Wprowadzona zmiana zniknie wraz z \u017cyciem tej konkretnej osoby.<\/p>\n<p>Chocia\u017c wiemy ju\u017c o genach bardzo du\u017co, to wci\u0105\u017c nie mamy poj\u0119cia, jak wprowadzona modyfikacja wp\u0142ynie na \u017cycie tych dzieci oraz ich potomstwa. Ponadto istniej\u0105 naukowe przes\u0142anki, \u017ce mutacja w genie<em> CCR5<\/em> mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c na inne aspekty \u017cycia <strong>Nany i Lulu<\/strong>. Istniej\u0105 doniesienia, \u017ce taka modyfikacja mo\u017ce pomaga\u0107 w tworzeniu si\u0119 nowych po\u0142\u0105cze\u0144 w m\u00f3zgu i tym samym polepsza\u0107 pami\u0119\u0107 i zdolno\u015bci uczenia si\u0119. <a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pubmed\/27996938?dopt=Abstract\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><strong>Badanie to by\u0142o przeprowadzone na myszach<\/strong><\/a>. Jednocze\u015bnie taka mutacja mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zana <strong><a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/d41586-018-07713-2\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">z wy\u017cszym ryzykiem innych infekcji wirusowych<\/a><\/strong>. He obieca\u0142, \u017ce zapewni swoje wsparcie rodzicom bli\u017aniaczek w ewentualnych problemach do czasu uko\u0144czenia przez nie 18 lat. Jak si\u0119 jednak za chwile oka\u017ce, w jego obecnej sytuacji to raczej obietnica bez pokrycia.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"2217\" data-permalink=\"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/10\/24\/pierwsze-genetycznie-zmodyfikowane-dzieci-cala-prawda\/tyler-nix-v3dhmb1moxm-unsplash\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/tyler-nix-V3dHmb1MOXM-unsplash.jpg?fit=5482%2C3655&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"5482,3655\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"tyler-nix-V3dHmb1MOXM-unsplash\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/tyler-nix-V3dHmb1MOXM-unsplash.jpg?fit=300%2C200&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/tyler-nix-V3dHmb1MOXM-unsplash.jpg?fit=697%2C465&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-2217 size-large\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/tyler-nix-V3dHmb1MOXM-unsplash-1024x683.jpg?resize=697%2C465\" alt=\"du\u017ca rodzina na pla\u017cy\" width=\"697\" height=\"465\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/tyler-nix-V3dHmb1MOXM-unsplash.jpg?resize=1024%2C683&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/tyler-nix-V3dHmb1MOXM-unsplash.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/tyler-nix-V3dHmb1MOXM-unsplash.jpg?resize=768%2C512&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/tyler-nix-V3dHmb1MOXM-unsplash.jpg?resize=330%2C220&amp;ssl=1 330w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/tyler-nix-V3dHmb1MOXM-unsplash.jpg?w=1394&amp;ssl=1 1394w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/tyler-nix-V3dHmb1MOXM-unsplash.jpg?w=2091&amp;ssl=1 2091w\" sizes=\"(max-width: 697px) 100vw, 697px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<h2>Szalony, czy ambitny?<\/h2>\n<p>Nie chcia\u0142am po\u015bwi\u0119ca\u0107 za du\u017co miejsca osobie profesora He, jednak kilka podstawowych informacji mo\u017ce nada\u0107 smaku ca\u0142ej opowie\u015bci. Badacz urodzi\u0142 si\u0119 w 1984 roku, wi\u0119c jak na naukowca jest jeszcze bardzo m\u0142ody i ca\u0142\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 ma przed sob\u0105. Na jego \u015bcie\u017cce rozwoju mia\u0142 wiele sukces\u00f3w, kt\u00f3re zaowocowa\u0142y rozpocz\u0119ciem dzia\u0142alno\u015bci dw\u00f3ch firm i du\u017cymi zyskami finansowymi. Wi\u0119cej o nim mo\u017cecie dowiedzie\u0107 si\u0119 z <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/He_Jiankui\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><strong>Wikipedii<\/strong> <\/a>oraz <strong><a href=\"http:\/\/blog.sciencenet.cn\/home.php?mod=space&amp;uid=514529&amp;do=blog&amp;id=998292\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">z jego bloga<\/a><\/strong> (uprzedzam, jest po chi\u0144sku).<\/p>\n<p>Po zapoznaniu si\u0119 z jego biografi\u0105 mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce jest <strong>bardzo inteligentnym i ambitnym badaczem<\/strong>, kt\u00f3ry sukces naukowy ceni niezwykle wysoko. Osobi\u015bci uwa\u017cam, \u017ce taka osobowo\u015b\u0107 mog\u0142a mie\u0107 niepohamowan\u0105 chrapk\u0119 na zapisanie si\u0119 na kartach naukowej historii, co w pewnym sensie mo\u017ce t\u0142umaczy\u0107 obran\u0105 przez niego \u015bcie\u017ck\u0119. Nie wydaje mi si\u0119 jednak, aby sw\u00f3j cel osi\u0105gn\u0105\u0142&#8230;<\/p>\n<p>Ca\u0142a ta historia obi\u0142a si\u0119 szerokim echem w przestrzeni publicznej. Wywo\u0142a\u0142a wiele emocji, cz\u0119sto bardzo skrajnych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015brodowiska naukowego uwa\u017ca, \u017ce przedstawiony eksperyment by\u0142 nieetyczny i nie powinien zosta\u0107 przeprowadzony. Edycja tego konkretnego genu by\u0142a nieuzasadniona, a ryzyko zwi\u0105zane z \u017cyciem dziewczynek zbyt wysokie by ktokolwiek m\u00f3g\u0142 je z czystym sumieniem podj\u0105\u0107. Co istotne, wszyscy zastanawiaj\u0105 si\u0119, zmodyfikowane dzieci mog\u0142y przyj\u015b\u0107 na \u015bwiat bez niczyjej wiedzy?<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"2211\" data-permalink=\"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/10\/24\/pierwsze-genetycznie-zmodyfikowane-dzieci-cala-prawda\/aaron-greenwood-uqsnn_koda4-unsplash\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/aaron-greenwood-UqSNn_KoDA4-unsplash.jpg?fit=4294%2C2862&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"4294,2862\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"aaron-greenwood-UqSNn_KoDA4-unsplash\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/aaron-greenwood-UqSNn_KoDA4-unsplash.jpg?fit=300%2C200&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/aaron-greenwood-UqSNn_KoDA4-unsplash.jpg?fit=697%2C465&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-2211 size-large\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/aaron-greenwood-UqSNn_KoDA4-unsplash-1024x683.jpg?resize=697%2C465\" alt=\"chi\u0144skie pos\u0105gi\" width=\"697\" height=\"465\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/aaron-greenwood-UqSNn_KoDA4-unsplash.jpg?resize=1024%2C683&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/aaron-greenwood-UqSNn_KoDA4-unsplash.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/aaron-greenwood-UqSNn_KoDA4-unsplash.jpg?resize=768%2C512&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/aaron-greenwood-UqSNn_KoDA4-unsplash.jpg?resize=330%2C220&amp;ssl=1 330w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/aaron-greenwood-UqSNn_KoDA4-unsplash.jpg?w=1394&amp;ssl=1 1394w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/aaron-greenwood-UqSNn_KoDA4-unsplash.jpg?w=2091&amp;ssl=1 2091w\" sizes=\"(max-width: 697px) 100vw, 697px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<h2>Kto wiedzia\u0142 o planach He?<\/h2>\n<p>W\u0142adze uczelni na Po\u0142udniowym Uniwersytecie Nauki i Technologii w Shenzhen zatrudniaj\u0105cej He zarzekaj\u0105 si\u0119, \u017ce nie wiedzieli o planach naukowca. Zaraz po og\u0142oszeniu tych rewelacji plac\u00f3wka odci\u0119\u0142a si\u0119 od twarzy tego projektu i poinformowa\u0142a,<strong> \u017ce od lutego 2018 przebywa na bezp\u0142atnym urlopie z powodu \u201epowa\u017cnego naruszenia etyki akademickiej\u201d<\/strong>. Wielu komentator\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce jest to niemo\u017cliwe, a uczelnia oraz rz\u0105d Chi\u0144ski musia\u0142 wiedzie\u0107 o badaniach. Jedn\u0105 z takich os\u00f3b jest Profesor <strong>George Church<\/strong>. Znany i kontrowersyjny genetyk, kt\u00f3ry jednocze\u015bnie nie pot\u0119pia dzia\u0142alno\u015bci He (<strong><a href=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/03\/18\/po-co-klonowac-mamuty\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">pisa\u0142am o nim kilka s\u0142\u00f3w w po\u015bcie o wskrzeszaniu mamut\u00f3w<\/a><\/strong>). Zastanawiaj\u0105cy jest r\u00f3wnie\u017c wynik <strong><a href=\"https:\/\/www.sciencemag.org\/news\/2019\/08\/untold-story-circle-trust-behind-world-s-first-gene-edited-babies\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">dziennikarskiego \u015bledztwa przeprowadzonego przez czasopismo Science<\/a><\/strong>, z kt\u00f3rego wynika, \u017ce w kwietniu 2017 roku z\u0142o\u017cy\u0142 on oficjalny wniosek do komisji bioetycznej szpitala dla kobiet i dzieci w Shenzhen. <strong><a href=\"https:\/\/www.sciencemag.org\/sites\/default\/files\/crispr_application.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Wniosek ten<\/a><\/strong> opisywa\u0142 plany przeprowadzenia dok\u0142adnie takiego eksperymentu, kt\u00f3rego wynikiem mia\u0142y by\u0107 <strong>zmodyfikowane dzieci<\/strong>.<\/p>\n<p>A co z samymi pracownikami laboratorium? Przecie\u017c tak skomplikowanych eksperyment\u00f3w nie wykonuje si\u0119 w pojedynk\u0119. Wed\u0142ug znalezionych przeze mnie \u017ar\u00f3de\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 pracownik\u00f3w wiedzia\u0142a, co maj\u0105 robi\u0107, <strong>jednak nie zna\u0142a kontekstu bada\u0144<\/strong>. Czy to mo\u017cliwe? Mo\u017cemy si\u0119 tego ju\u017c nigdy nie dowiedzie\u0107, chyba \u017ce prawd\u0119 wyjawi raport ko\u0144cowy z prowadzonego w tej sprawie \u015bledztwa.<\/p>\n<h2>Zmodyfikowane dzieci okiem reszty \u015bwiata<\/h2>\n<p>Do tej pory nie wiadomo dok\u0142adnie kto i co wiedzia\u0142. <strong>Ryan Ferrell, specjalista ds. public relations He, skatalogowa\u0142 60 os\u00f3b, kt\u00f3re nie bra\u0142y udzia\u0142u w badaniu, ale wiedzia\u0142y lub podejrzewa\u0142y, co robi\u0142 chi\u0144ski naukowiec, zanim sta\u0142o si\u0119 publiczne.<\/strong> Ferrell nazywa to <strong>\u201ekr\u0119giem zaufania\u201d<\/strong> He. Je\u015bli te doniesienia si\u0119 potwierdz\u0105, mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, czy te osoby podj\u0119\u0142y odpowiednie dzia\u0142ania, aby zatrzyma\u0107 eksperymenty. Niekt\u00f3rzy z nich ju\u017c teraz t\u0142umacz\u0105, \u017ce nie mieli \u015bwiadomo\u015bci, na jakim etapie zaawansowania s\u0105 prace He. Zupe\u0142nie inna kwestia dotyczy braku jakichkolwiek protoko\u0142\u00f3w post\u0119powanie w takej sytuacji. Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce naukowcy pracuj\u0105cy w r\u00f3\u017cnych krajach odpowiadaj\u0105 przed innymi instytucjami.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"2212\" data-permalink=\"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/10\/24\/pierwsze-genetycznie-zmodyfikowane-dzieci-cala-prawda\/bernard-hermant-olltavhhbkg-unsplash\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bernard-hermant-OLLtavHHBKg-unsplash.jpg?fit=2608%2C2806&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"2608,2806\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"bernard-hermant-OLLtavHHBKg-unsplash\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bernard-hermant-OLLtavHHBKg-unsplash.jpg?fit=279%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bernard-hermant-OLLtavHHBKg-unsplash.jpg?fit=697%2C750&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-2212 size-large\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bernard-hermant-OLLtavHHBKg-unsplash-952x1024.jpg?resize=697%2C750\" alt=\"znak drogowy z napisem trust\" width=\"697\" height=\"750\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bernard-hermant-OLLtavHHBKg-unsplash.jpg?resize=952%2C1024&amp;ssl=1 952w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bernard-hermant-OLLtavHHBKg-unsplash.jpg?resize=279%2C300&amp;ssl=1 279w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bernard-hermant-OLLtavHHBKg-unsplash.jpg?resize=768%2C826&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bernard-hermant-OLLtavHHBKg-unsplash.jpg?w=1394&amp;ssl=1 1394w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bernard-hermant-OLLtavHHBKg-unsplash.jpg?w=2091&amp;ssl=1 2091w\" sizes=\"(max-width: 697px) 100vw, 697px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Jennifer_Doudna\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Jennifer Doudna<\/a><\/strong>, pionierka w technice CRISPR-Cas9 (jednocze\u015bnie jedna z pretendent\u00f3w do przysz\u0142ej nagrody Nobla za to odkrycie) r\u00f3wnie\u017c mia\u0142a na ten temat pewne informacje. Jak sama wskaza\u0142a, zna\u0142a He od oko\u0142o dw\u00f3ch lat i wiedzia\u0142a, \u017ce podj\u0105\u0142 tak\u0105 tematyk\u0119 bada\u0144. Tydzie\u0144 przed t\u0105 znacz\u0105c\u0105 konferencj\u0105 otrzyma\u0142a maila od He, kt\u00f3ry pochwali\u0142 si\u0119 swoim wyczynem. Naukowczyni twierdzi, \u017ce by\u0142a w szoku. Wstrz\u0105sn\u0105\u0142 ni\u0105 r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b przekazania tej wiadomo\u015bci. W jej odczuciu He zachowywa\u0142 si\u0119 tak, jakby nie zdawa\u0142 sobie sprawy z powagi sytuacji.<\/p>\n<h2>Co dalej z He?<\/h2>\n<p>Ca\u0142a sprawa nabra\u0142a bardziej kryminalnego charakteru po<strong> medialnych doniesieniach sugeruj\u0105cych, \u017ce He zagin\u0105\u0142.<\/strong> Brukowce spekulowa\u0142y, \u017ce rz\u0105d chi\u0144ski ukara\u0142 go za eksperyment, inni zapowiadali, \u017ce czeka go<strong><a href=\"https:\/\/www.abc.net.au\/news\/2019-01-09\/gene-editing-scientist-he-jiankui-may-face-death-penalty\/10702246\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"> kara \u015bmierci<\/a><\/strong>. Te plotki ucich\u0142y w styczniu, kiedy w rozmowach telefonicznych He zapewnia\u0142, \u017ce nie grozi mu bezpo\u015brednie niebezpiecze\u0144stwo. Utrzymywa\u0142, \u017ce mo\u017ce si\u0119 swobodnie porusza\u0107 po kampusie, jednak pod jego mieszkaniem uniwersyteckim znajduje si\u0119 stra\u017c.<\/p>\n<p>Zamiast splendoru, naukowej s\u0142awy i bogactwa skandal ten<strong><a href=\"https:\/\/www.yahoo.com\/news\/chinese-scientist-made-gene-edited-babies-evaded-oversight-091531507.html?guccounter=1&amp;guce_referrer=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnLw&amp;guce_referrer_sig=AQAAADTLFPTvNY89Y-tF-Jw3gEve7pZ1B5tOm5MTjNVECrXlyaOa_Iv-I56lJwvUj3BrXYsswuV-0t12kCdwZagxe3MxWZ3yuY0PcO_T1uBPZ_3mePPCntsSyljFbqTDg5TEfKMpxIPtNVU_LS7zcgYBxHrtT3_XujApeqGuPs-BgSVR\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"> kosztowa\u0142 He pozycj\u0119 na Uniwersytecie<\/a> <\/strong>oraz utrat\u0119 wp\u0142yw\u00f3w na firm\u0119, kt\u00f3rej by\u0142 za\u0142o\u017cycielem. W oficjalnych o\u015bwiadczeniach znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107 wybitnych naukowc\u00f3w pot\u0119pia jego dzia\u0142ano\u015b\u0107 i odcina si\u0119 od takiego sposobu prowadzenia bada\u0144. Jego osoba to teraz w naukowym \u015brodowisku <span class=\"tytul\">persona non grata<\/span>.<\/p>\n<h2>Czego nauczy\u0142y nas &#8222;zmodyfikowane dzieci&#8221;?<\/h2>\n<p>Ca\u0142y ten akapit jest po\u015bwi\u0119cony mojej analizie sytuacji, ale zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 ekspert\u00f3w w tej dziedzinie wypowiada si\u0119 w podobnym tonie.<\/p>\n<p><strong>Ca\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 He obejmuj\u0105ca histori\u0119 pod tytu\u0142em &#8222;zmodyfikowane dzieci&#8221; by\u0142a wysoce nieetyczna, niepotrzebna i niebezpieczna<\/strong>. Spos\u00f3b prowadzenia bada\u0144, rekrutowanie ch\u0119tnych par, raportowanie o przebiegach prac oraz ca\u0142a p\u00f3\u017aniejsza historia zwi\u0105zana z upublicznieniem tej informacji by\u0142a niezgodna ze standardami pracy naukowej, oraz zwyk\u0142ej ludzkiej przyzwoito\u015bci. Staram si\u0119 doszuka\u0107 si\u0119 jasnych stron sprawy, jednak nie widz\u0119 ich zbyt wielu. Nie s\u0105dz\u0119, aby te dzia\u0142ania pozwoli nam na poszerzenie wiedzy o mo\u017cliwo\u015bciach techniki CRISPR-Cas9 ani o \u017cadnej innej dziedzinie. Mam ogromn\u0105 nadziej\u0119, \u017ce dziewczynki czeka d\u0142ugie i zdrowe \u017cycie, jednak ci\u0119\u017cko wykluczy\u0107, \u017ce edycja ich genomu nie odbije si\u0119 na reszcie ich \u017cycia. Niestety ca\u0142kowici przeciwnicy in\u017cynierii genetycznej otrzymali prezent. Przyk\u0142ad nieetycznego badacza i jego pracy w prosty spos\u00f3b b\u0119dzie mo\u017cna wykorzysta\u0107 jako argument, \u017ce \u015bwiatu naukowy nie radzi sobie z utrzymaniem bada\u0144 w ryzach. \u0141atwo przerobi\u0107 t\u0119 spraw\u0119 na potwierdzenie nieuczciwo\u015bci naukowc\u00f3w oraz ich bezwzgl\u0119dnego d\u0105\u017cenia do rozg\u0142osu.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"2214\" data-permalink=\"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/10\/24\/pierwsze-genetycznie-zmodyfikowane-dzieci-cala-prawda\/walter-otto-pt70ct6matq-unsplash\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/walter-otto-PT70CT6mATQ-unsplash.jpg?fit=3200%2C2119&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"3200,2119\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"walter-otto-PT70CT6mATQ-unsplash\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/walter-otto-PT70CT6mATQ-unsplash.jpg?fit=300%2C199&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/walter-otto-PT70CT6mATQ-unsplash.jpg?fit=697%2C461&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-2214 size-large\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/walter-otto-PT70CT6mATQ-unsplash-1024x678.jpg?resize=697%2C461\" alt=\"Nakowcy w ubraniach roboczych\" width=\"697\" height=\"461\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/walter-otto-PT70CT6mATQ-unsplash.jpg?resize=1024%2C678&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/walter-otto-PT70CT6mATQ-unsplash.jpg?resize=300%2C199&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/walter-otto-PT70CT6mATQ-unsplash.jpg?resize=768%2C509&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/walter-otto-PT70CT6mATQ-unsplash.jpg?w=1394&amp;ssl=1 1394w, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/walter-otto-PT70CT6mATQ-unsplash.jpg?w=2091&amp;ssl=1 2091w\" sizes=\"(max-width: 697px) 100vw, 697px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p>Musicie r\u00f3wnie\u017c wiedzie\u0107, \u017ce brakuje og\u00f3lnych regulacji, kt\u00f3re opisuj\u0105 zasady pos\u0142ugiwania si\u0119 technik\u0105. W jedynym raporcie, jaki na temat zakresu stosowania techniki CRISPR-Cas9 przygotowano, odnale\u017a\u0107 mo\u017cna niewystarczaj\u0105co precyzyjne zapisy, kt\u00f3re daj\u0105 du\u017c\u0105 wolno\u015b\u0107 ich interpretacji. Przoduj\u0105cy specjali\u015bci w tej dziedzinie, z Doudn\u0105 na czele, wci\u0105\u017c nawo\u0142uj\u0105 do przygotowania jednoznacznych przepis\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce te wydarzenia wszystko przy\u015bpiesz\u0105.<\/p>\n<h2>Zako\u0144czenie<\/h2>\n<p>Moim zdaniem dzia\u0142alno\u015b\u0107 He i jego zespo\u0142u przysporzy\u0142a ca\u0142ej dziedzinie du\u017co k\u0142opot\u00f3w. Jednocze\u015bnie rozumiem punkt widzenia entuzjast\u00f3w badania. S\u0105 osoby, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105, \u017ce zasady i wytyczne spowalniaj\u0105 post\u0119p, a osi\u0105gni\u0119cie He powinno by\u0107 docenione. Swoje zdanie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c rodzice chorych dzieci. Im w szczeg\u00f3lno\u015bci zale\u017cy, aby potencjalne terapie by\u0142y szybko dost\u0119pne. W przypadku nieuleczalnych chor\u00f3b nawet ryzyko zwi\u0105zane z ma\u0142o przebadan\u0105 terapi\u0105 mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 dobrym wyborem. W og\u00f3lnym rozrachunku uwa\u017cam, \u017ce obecny schemat prowadzenia bada\u0144 klinicznych jest dobrym rozwi\u0105zaniem. By\u0142oby jednak \u015bwietnie, gdyby ca\u0142a machina dzia\u0142a\u0142a szybciej, ale to temat na zupe\u0142nie inn\u0105 rozmow\u0119.<\/p>\n<p>To, co dzi\u015b przeczytali\u015bcie stanowi jedynie wycinek ca\u0142ej historii, ale ten tekst musi si\u0119 przecie\u017c kiedy\u015b sko\u0144czy\u0107. Napisanie go i tak zaj\u0119\u0142o mi ok. 12 godzin. Dzi\u0119kuj\u0119 Wam za uwag\u0119 i mam nadziej\u0119, \u017ce by\u0142o to dla Was interesuj\u0105ce.<\/p>\n<p>Je\u015bli macie jeszcze jakie\u015b pytania dotycz\u0105ce tego tematu, \u015bmia\u0142o zadawajcie je w komentarzach. Jestem r\u00f3wnie\u017c bardzo ciekawa Waszej opinii na ten temat.<\/p>\n<p>Pozosta\u0142e wpisy o tej tematyce:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"SlEL5l9Lfm\"><p><a href=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/02\/28\/crispr-cas9\/\">Edytowanie DNA metod\u0105 CRISPR-Cas9 &#8211; o co chodzi? Cz\u0119\u015b\u0107 1<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe title=\"&#8222;Edytowanie DNA metod\u0105 CRISPR-Cas9 &#8211; o co chodzi? Cz\u0119\u015b\u0107 1&#8221; &#8212; naukowka.pl\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" src=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/02\/28\/crispr-cas9\/embed\/#?secret=SlEL5l9Lfm\" data-secret=\"SlEL5l9Lfm\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"42gemRc9si\"><p><a href=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/11\/13\/crispr-cas9-czesc-2\/\">Metoda edycji genomu CRISPR-Cas9 &#8211; gdzie jeste\u015bmy? Cz\u0119\u015b\u0107 2<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe title=\"&#8222;Metoda edycji genomu CRISPR-Cas9 &#8211; gdzie jeste\u015bmy? Cz\u0119\u015b\u0107 2&#8221; &#8212; naukowka.pl\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" src=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/11\/13\/crispr-cas9-czesc-2\/embed\/#?secret=42gemRc9si\" data-secret=\"42gemRc9si\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2>\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/h2>\n<p>Tu znajdziecie seri\u0119 fil\u00f3w, w kt\u00f3rych He t\u0142umacz\u0105cy przebieg eksperymentu: <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCn_Elifynj3LrubPKHXecwQ\">https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCn_Elifynj3LrubPKHXecwQ<\/a><\/p>\n<p>Wspomniane wcze\u015bniej linki zaznaczy\u0142am w tekscie. Pozosta\u0142e informacje pochodz\u0105 z:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/d41586-019-00673-1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">https:\/\/www.nature.com\/articles\/d41586-019-00673-1<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.sciencemag.org\/news\/2019\/08\/untold-story-circle-trust-behind-world-s-first-gene-edited-babies\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">https:\/\/www.sciencemag.org\/news\/2019\/08\/untold-story-circle-trust-behind-world-s-first-gene-edited-babies<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC6331330\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC6331330\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/d41586-019-00726-5\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">https:\/\/www.nature.com\/articles\/d41586-019-00726-5<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u015aciskam !!<\/p>\n<p>Inne ciekawe wpisy o podobnej tematyce:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"Il4gS1iM4b\"><p><a href=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2020\/03\/20\/wirus-poza-organizmem\/\">Jak d\u0142ugo przetrwa koronawirus poza organizmem? Co ze spacerami?<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe title=\"&#8222;Jak d\u0142ugo przetrwa koronawirus poza organizmem? Co ze spacerami?&#8221; &#8212; naukowka.pl\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" src=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2020\/03\/20\/wirus-poza-organizmem\/embed\/#?secret=Il4gS1iM4b\" data-secret=\"Il4gS1iM4b\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"zPCHatYJWV\"><p><a href=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/08\/07\/czym-sa-komorki-macierzyste\/\">Kom\u00f3rki macierzyste &#8211; czym s\u0105 i gdzie je wykorzystujemy?<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe title=\"&#8222;Kom\u00f3rki macierzyste &#8211; czym s\u0105 i gdzie je wykorzystujemy?&#8221; &#8212; naukowka.pl\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" src=\"http:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/08\/07\/czym-sa-komorki-macierzyste\/embed\/#?secret=zPCHatYJWV\" data-secret=\"zPCHatYJWV\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on the_content --><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on the_content -->","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Min\u0105\u0142 ju\u017c mniej wi\u0119cej rok, od kiedy na \u015bwiat przysz\u0142y pierwsze genetycznie zmodyfikowane dzieci. My\u015bl\u0119, \u017ce to idealny moment, \u017ceby na spokojnie przeanalizowa\u0107 wszystkie dost\u0119pne na ten temat informacje oraz podzieli\u0107 si\u0119 z Wami moj\u0105 opini\u0105. Mam ogromn\u0105 nadziej\u0119, \u017ce ten tekst uporz\u0105dkuje skrawki informacji, jakie posiadacie, je\u015bli \u015bledzili\u015bcie spraw\u0119. Zaznaczam od razu, \u017ce temat [&hellip;]<!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt --><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2215,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_newsletter_tier_id":0,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[43,200,202,4,14,3],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"aioseo_notices":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/wdongxv-W6MGOy0QRjs-unsplash.jpg?fit=6000%2C4000&ssl=1","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p9dSie-zA","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":1884,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/02\/28\/crispr-cas9\/","url_meta":{"origin":2206,"position":0},"title":"Edytowanie DNA metod\u0105 CRISPR-Cas9 &#8211; o co chodzi? Cz\u0119\u015b\u0107 1","author":"naukowka.pl","date":"28 lutego 2018","format":false,"excerpt":"Jeszcze ca\u0142kiem niedawno idea zmieszczenia dobrze dzia\u0142aj\u0105cego komputera w kieszeni spodni by\u0142a pomys\u0142em w konwencji science-fiction. Dzi\u015b ka\u017cdy z nas w zasi\u0119gu r\u0119ki ma telefon z GPS, Internetem, kamer\u0105 czy aplikacj\u0105 badaj\u0105c\u0105 wydajno\u015b\u0107 naszego snu. Tempo rozwoju nauki i techniki pozwala nam spekulowa\u0107, \u017ce to, co jest dzi\u015b w oparach\u2026","rel":"","context":"In &quot;Nauka od kuchni&quot;","block_context":{"text":"Nauka od kuchni","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/nauka-od-kuchni\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/rahul-chakraborty-460018-unsplash.jpg?fit=1200%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/rahul-chakraborty-460018-unsplash.jpg?fit=1200%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/rahul-chakraborty-460018-unsplash.jpg?fit=1200%2C1200&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/rahul-chakraborty-460018-unsplash.jpg?fit=1200%2C1200&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/rahul-chakraborty-460018-unsplash.jpg?fit=1200%2C1200&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":1952,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/08\/02\/naukowcy-odmlodzili-myszy-znowu\/","url_meta":{"origin":2206,"position":1},"title":"Naukowcy odm\u0142odzili myszy&#8230; znowu.","author":"naukowka.pl","date":"2 sierpnia 2018","format":false,"excerpt":"Naukowcy odm\u0142odzili myszy. To rzeczywi\u015bcie nag\u0142\u00f3wek, kt\u00f3ry zach\u0119ca do klikania, wi\u0119c nie ma si\u0119 co dziwi\u0107, \u017ce jest niezwykle popularny. Par\u0119 dni temu natrafi\u0142am na artyku\u0142 portalu gazeta.pl dotycz\u0105cy w\u0142a\u015bnie odm\u0142adzania myszy. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie by\u0142o to pierwsze takie osi\u0105gni\u0119cie. Moim pierwszym zdziwieniem by\u0142o to, jak trafi\u0142am na ten\u2026","rel":"","context":"In &quot;Naukowe ciekawostki&quot;","block_context":{"text":"Naukowe ciekawostki","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowe-ciekawostki\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ricky-kharawala-10194-unsplash.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":1919,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/03\/30\/jak-zdemaskowac-nieprawdziwa-informacje-fake-news\/","url_meta":{"origin":2206,"position":2},"title":"Jak zdemaskowa\u0107 nieprawdziw\u0105 informacj\u0119 (Fake news)?","author":"naukowka.pl","date":"30 marca 2018","format":false,"excerpt":"Ostatnie badania donosz\u0105, \u017ce nieprawdziwe informacje rozchodz\u0105 si\u0119 6 razy szybciej, ni\u017c te prawdziwe. Przera\u017caj\u0105ce, prawda? Je\u017celi zdarzy\u0142o si\u0119 Wam uwierzy\u0107 w informacj\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a ca\u0142kowit\u0105 bzdur\u0105 wyssan\u0105 z czyjego\u015b palca, to \u015bpiesz\u0119 z pomoc\u0105. Przygotowa\u0142am dla Was co\u015b specjalnego! Po kilku miesi\u0105cach odk\u0142adania \"na potem\" wreszcie uda\u0142o mi si\u0119\u2026","rel":"","context":"In &quot;Fake news&quot;","block_context":{"text":"Fake news","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/fake-news\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/kayla-velasquez-199343-unsplash.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/kayla-velasquez-199343-unsplash.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/kayla-velasquez-199343-unsplash.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/kayla-velasquez-199343-unsplash.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/kayla-velasquez-199343-unsplash.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":1850,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2018\/01\/30\/w-chinach-sklonowano-malpy-czy-to-przelom\/","url_meta":{"origin":2206,"position":3},"title":"Sklonowane ma\u0142py w Chinach &#8211; czy to prze\u0142om?","author":"naukowka.pl","date":"30 stycznia 2018","format":false,"excerpt":"W zesz\u0142ym tygodniu internetowy \u015bwiat obieg\u0142 news: sklonowane ma\u0142py w Chinach sta\u0142y si\u0119 faktem! O sklonowaniu dw\u00f3ch przes\u0142odkich makak\u00f3w pisa\u0142 ca\u0142y \u015bwiat. Dlaczego jest to tak ekscytuj\u0105ca informacja? Nie z tych powod\u00f3w, kt\u00f3re macie w\u0142a\u015bnie w tyle g\u0142owy. Zerknijmy na ich s\u0142odkie pyszczki, och\u0142o\u0144my troch\u0119 i dowiedzmy si\u0119 czego\u015b o\u2026","rel":"","context":"In &quot;Naukowe ciekawostki&quot;","block_context":{"text":"Naukowe ciekawostki","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowe-ciekawostki\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/W020180125312349141839.jpg?fit=1200%2C898&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/W020180125312349141839.jpg?fit=1200%2C898&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/W020180125312349141839.jpg?fit=1200%2C898&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/W020180125312349141839.jpg?fit=1200%2C898&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/W020180125312349141839.jpg?fit=1200%2C898&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":1674,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2017\/08\/30\/jasne-jak-slonce-czesc-pierwsza\/","url_meta":{"origin":2206,"position":4},"title":"Jak si\u0119 opala\u0107? &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza","author":"naukowka.pl","date":"30 sierpnia 2017","format":false,"excerpt":"Od tygodnia, tu na p\u00f3\u0142nocy, w powietrzu czu\u0107 wrzesie\u0144. Mimo tego, \u017ce lato si\u0119 ko\u0144czy nie wolno nam zapomina\u0107 o prawid\u0142owej ochronie przeciws\u0142onecznej. Temat wydawa\u0142 mi si\u0119 \u0142atwy i przyjemny, nie spodziewa\u0142am si\u0119, \u017ce trafi\u0119 na takie kontrowersje. Z tego te\u017c powodu, postanowi\u0142am rozdzieli\u0107 wpis na dwie cz\u0119\u015bci. Dzi\u015b czeka\u2026","rel":"","context":"In &quot;Naukowe ciekawostki&quot;","block_context":{"text":"Naukowe ciekawostki","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/naukowe-ciekawostki\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/maciej-serafinowicz-452.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/maciej-serafinowicz-452.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/maciej-serafinowicz-452.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/maciej-serafinowicz-452.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/maciej-serafinowicz-452.jpg?fit=1200%2C795&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2170,"url":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2019\/08\/07\/czym-sa-komorki-macierzyste\/","url_meta":{"origin":2206,"position":5},"title":"Kom\u00f3rki macierzyste &#8211; czym s\u0105 i gdzie je wykorzystujemy?","author":"naukowka.pl","date":"7 sierpnia 2019","format":false,"excerpt":"Pocz\u0105tkowo chcia\u0142am jedynie wyt\u0142umaczy\u0107, czym s\u0105 kom\u00f3rki macierzyste i jak mo\u017cemy je wykorzystywa\u0107 w badaniach naukowych oraz terapiach na r\u00f3\u017cne choroby. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce tematy zwi\u0105zane z kom\u00f3rkami macierzystymi dobijaj\u0105 si\u0119 do uszu moich czytelnik\u00f3w z wielu stron. Po moim po\u015bcie na Facebooku sugerowali\u015bcie, co najbardziej Was w tej\u2026","rel":"","context":"In &quot;Nauka od kuchni&quot;","block_context":{"text":"Nauka od kuchni","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/category\/nauka-od-kuchni\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/hNeuron-z-stack-tiles.jpg?fit=1200%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/hNeuron-z-stack-tiles.jpg?fit=1200%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/hNeuron-z-stack-tiles.jpg?fit=1200%2C1200&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/hNeuron-z-stack-tiles.jpg?fit=1200%2C1200&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/naukowka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/hNeuron-z-stack-tiles.jpg?fit=1200%2C1200&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2206"}],"collection":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2206"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2206\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2369,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2206\/revisions\/2369"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}