{"id":82,"date":"2017-08-06T13:53:32","date_gmt":"2017-08-06T11:53:32","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowka.pl\/?p=82"},"modified":"2019-11-06T15:10:14","modified_gmt":"2019-11-06T14:10:14","slug":"tajemnica-zdjecia-nr-51","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/naukowka.pl\/index.php\/2017\/08\/06\/tajemnica-zdjecia-nr-51\/","title":{"rendered":"Kobieta naukowiec – Rosalind Franklin – Tajemnica zdj\u0119cia nr 51"},"content":{"rendered":"

Tym wpisem rozpoczynam nie tylko dzia\u0142alno\u015b\u0107 bloga, ale i pierwsz\u0105 seri\u0119 post\u00f3w dotycz\u0105cych bardziej lub mniej znanych kobiet nauki. <\/strong>Pierwsz\u0105 kobiet\u0105, o kt\u00f3rej napisz\u0119 kilka s\u0142\u00f3w, jest Rosalind Franklin urodzona w 1920 roku w Notting Hill w Londynie. Wielu z Was Drodzy Czytelnicy pozna\u0142o Pani\u0105 Rosalind w pierwszych chwilach nauki dotycz\u0105cej struktury DNA. Dzi\u015b jej nazwisko wreszcie niesie ze sob\u0105 nale\u017cyt\u0105 chlub\u0119, Jednak jej wk\u0142ad w odkrycie najwi\u0119kszej zagadki \u017cycia zosta\u0142 doceniony dopiero wiele lat po jej przedwczesnej \u015bmierci…<\/p>\n

Urodzony naukowiec<\/strong><\/h2>\n

\"Rosalind<\/p>\n

Ma\u0142a Rosalind Franklin ju\u017c od wczesnego dzieci\u0144stwa przejawia\u0142a cechy wyj\u0105tkowej inteligencji i jako nastolatka marzy\u0142a, by zosta\u0107 naukowcem. W wieku 21 lat zosta\u0142a absolwentk\u0105 Newnham College Uniwersytetu Cambridge, (tytu\u0142 odebra\u0142a dopiero w 1947 roku, kiedy Cambridge University zezwoli\u0142 na nadawanie tytu\u0142\u00f3w licencjata i magistra kobietom). Otrzyma\u0142a stypendium, dzi\u0119ki kt\u00f3remu pracowa\u0142a z przysz\u0142ym laureatem Nagrody Nobla Ronaldem Norrishem, jednak po roku zrezygnowa\u0142a. Niewielu wie, \u017ce Rosalind znacz\u0105co rozwin\u0119\u0142a technologi\u0119 maski gazowej, co w czasie wojny mia\u0142o istotne znaczenie dla ochrony \u017cycia walcz\u0105cych i by\u0142o podstaw\u0105 jej rozprawy doktorskiej, kt\u00f3r\u0105 obroni\u0142a w 1945 roku.<\/p>\n

Avec Paris, c’est si facile<\/strong><\/h2>\n

\"m\u0142oda<\/p>\n

Kolejnym wa\u017cnym etapem jej pracy by\u0142 pobyt w Pary\u017cu i praca w Laboratoire Central des Services Chimiques de l’\u00c9tat in Paris. Tu nauczy\u0142a si\u0119 podstaw krystalografii i (jak wspominaj\u0105 jej przyjaciele) sp\u0119dzi\u0142a szcz\u0119\u015bliwe lata. Du\u017c\u0105 przyjemno\u015b\u0107 sprawia\u0142y jej wyjazdy zagraniczne, chodzenie po g\u00f3rach oraz gotowanie w gronie przyjaci\u00f3\u0142.<\/p>\n

S\u0142odko s\u0142one lata<\/strong><\/h2>\n

\"Rosalind<\/p>\n

Maj\u0105c 30 lat nie bez rozterek opu\u015bci\u0142a ukochany Pary\u017c i rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 w King\u2019s College London. Niestety atmosfera w pracy nie by\u0142a przyjemna (nie tylko dlatego, \u017ce pracowa\u0142a w piwnicy). Rosalind mia\u0142a trudno\u015bci w \u201edogadaniu si\u0119\u201d z innym pracownikiem – Mauricem Wilkinsem, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142, \u017ce Rosalind zosta\u0142a zatrudniona jako jego asystentka. Dodatkowo ich charaktery r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 znacz\u0105co, on by\u0142 cichym i nie\u015bmia\u0142ym cz\u0142owiekiem, ona zawsze patrzy\u0142a prosto w oczy i uwielbia\u0142a dyskusje. Dyrektor plac\u00f3wki \u2013 Jahn Rendall nie potrafi\u0142 skutecznie rozdzieli\u0107 kompetencji i ustali\u0107 ich hierarchii w zespole, dlatego nieprzyjemny start tej wsp\u00f3\u0142pracy odbi\u0142 si\u0119 na ca\u0142o\u015bci pracy obojga i stworzyli oni dwa oddzielne zespo\u0142y.<\/p>\n

Dzi\u015b wydaje si\u0119 to nieprawdopodobne, ale Rosalind nie mog\u0142a uczestniczy\u0107 w gor\u0105cych dyskusjach tocz\u0105cych si\u0119 w \u201eLunch Place\u201d, do kt\u00f3rego kobiety nie mia\u0142y wst\u0119pu. Biografka Rosalind, Anne Sayre utrzymywa\u0142a, \u017ce to znacz\u0105co wp\u0142ywa\u0142o na samopoczucie Franklin, jednak inni sugeruj\u0105 autorce biografii feministyczn\u0105 stronniczo\u015b\u0107. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Rosalind wraz z Johnem Randallem spo\u017cywa\u0142a posi\u0142ki wsp\u00f3lnie, nie zwa\u017caj\u0105c na p\u0142e\u0107.<\/p>\n

Kolejni gracze w grze<\/strong><\/h2>\n

Mimo niezadowolenia z atmosfery panuj\u0105cej w pracy to w\u0142a\u015bnie tu Franklin rozwin\u0119\u0142a swoje umiej\u0119tno\u015bci w krystalografii i zbli\u017cy\u0142a si\u0119 do poznania struktury DNA. Teraz doskonale poznana cz\u0105steczka, w tamtym czasie, wzbudza\u0142a ogromne emocje naukowc\u00f3w i ka\u017cdy chcia\u0142 do\u0142o\u017cy\u0107 swoj\u0105 cegie\u0142k\u0119 do rozwi\u0105zania zagadki w niej ukrytej. W tym miejscu nale\u017cy przedstawi\u0107 Francisa Cricka oraz Jamesa Watsona – duet naukowc\u00f3w, kt\u00f3rzy starali si\u0119 opisa\u0107 struktur\u0119 DNA na podstawie hipotetycznego modelu. Ka\u017cdemu, kto przeczyta\u0142 na temat struktury DNA cho\u0107 jedno zdanie, te nazwiska powinny wydawa\u0107 si\u0119 znajome.<\/p>\n

Rosalind przy wsp\u00f3\u0142pracy z doktorantem Raymondem Goslingiem wykonywa\u0142a coraz lepsze zdj\u0119cia DNA i by\u0142a coraz bli\u017cej opracowania pe\u0142nego modelu struktury. Watson wybra\u0142 si\u0119 na jedno z seminari\u00f3w prowadzone przez Rosalind, ale ani my\u015bla\u0142 robi\u0107 notatki. Jego pewno\u015b\u0107 siebie zwiod\u0142a go, przez co przekaza\u0142 swojemu wsp\u00f3\u0142pracownikowi, Crickowi, nieprecyzyjne liczby. Na ich podstawie Francis wykona\u0142 nieprawid\u0142owe obliczenia i obaj skonstruowali \u00a0model oparty na b\u0142\u0119dnych danych. Zaproszona przez nich na konsultacj\u0119 Rosalind rzeczowo wytkn\u0119\u0142a im b\u0142\u0119dy w konstrukcji.<\/p>\n

Zdj\u0119cie 51 autorstwa Rosalind Franklin
\n<\/strong><\/h2>\n

\"zdj\u0119cie<\/p>\n

W 1952 roku Rosalind wraz z Raymondem wykonali zdj\u0119cie 51, kt\u00f3re pozwala\u0142o na opracowanie prawdziwego modelu struktury DNA oraz przedstawienia dowodu, kt\u00f3ry by go potwierdzi\u0142. To by\u0142 prze\u0142om, jednak dok\u0142adna Franklin potrzebowa\u0142a czasu, by bazuj\u0105c na fotografii wykona\u0107 obliczenia prowadz\u0105ce do opisu struktury. W styczniu 1953 roku Maurice za plecami Rosalind pokaza\u0142 s\u0142awne teraz zdj\u0119cie Jamesowi i Francisowi. Jak wspomina sam James \u201eszcz\u0119ka mu opad\u0142a\u201d na ten widok. Obaj naukowcy mieli bardzo dobr\u0105 intuicj\u0119 i szerok\u0105 wiedz\u0119 wi\u0119c zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce teraz zar\u00f3wno oni, jak i Rosalind s\u0105 o krok od opisania struktury DNA. By wygra\u0107 wy\u015bcig, potrzebowali wi\u0119cej jej danych. Otrzymali wgl\u0105d do nieformalnego, nietajnego raportu z pracy Roaslind i od opisania struktury dzieli\u0142o ich zaledwie kilka tygodni.<\/p>\n

Gdyby nie arogancja Jamesa, mo\u017ce rozwi\u0105zaliby zagadk\u0119 du\u017co szybciej\u2026 Dok\u0142adnie te same dane Rosalind Franklin przedstawia\u0142a na swoim seminarium, podczas kt\u00f3rego James nie robi\u0142 notatek i sprowokowa\u0142 pomy\u0142k\u0119. W po\u015bpiechu opracowali nowy model, tym razem prawid\u0142owy, co przyzna\u0142a sama Franklin.<\/p>\n

Sukces<\/strong><\/h2>\n

W 1953 roku w szanowanym czasopi\u015bmie Nature ukaza\u0142y si\u0119\u00a0a\u017c trzy<\/a> artyku\u0142y, kt\u00f3re odkrywa\u0142y tajemnic\u0119 struktury DNA. Pierwszy – artyku\u0142 Jamesa i Francisa, kolejny Maurica i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w oraz trzeci Rosalind i Raynolda. Ostatnia pozycja artyku\u0142u sugerowa\u0142a, \u017ce zdj\u0119cie 51 jest jedynie dowodem potwierdzaj\u0105cym hipotetyczny model poprzednik\u00f3w, a nie \u017ar\u00f3d\u0142em jego powstania.<\/p>\n

Wszystkie zebrane dotychczas materia\u0142y sugeruj\u0105, \u017ce Rosalind nie by\u0142a \u015bwiadoma wykorzystania jej danych przez osoby trzecie. Nie znaleziono te\u017c \u017cadnego dowodu, by odczuwa\u0142a w tej sytuacji \u017cal lub rozgoryczenie. Co wi\u0119cej, w p\u00f3\u017aniejszych latach przyja\u017ani\u0142a si\u0119 zar\u00f3wno z Jamesem, jak i Francisem i jego \u017con\u0105.<\/p>\n

Zmiany, zmiany, zmiany<\/strong><\/h2>\n

\"Rosalind<\/p>\n

Pomimo sukces\u00f3w, praca w King\u2019s College unieszcz\u0119\u015bliwia\u0142a j\u0105 na tyle, \u017ce postanowi\u0142a przenie\u015b\u0107 si\u0119 do Brikbeck College. Wraz z Aronem Klugiem rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 dotycz\u0105c\u0105 wirus\u00f3w i do swojej \u015bmierci opublikowa\u0142a 17 artyku\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych pierwszego znanego wirusa powoduj\u0105cego mozaik\u0119 tytoniow\u0105, z czego a\u017c cztery ukaza\u0142y si\u0119 w Nature.<\/p>\n

Niestety jej ofiarna praca w towarzystwie promieniowania, jak r\u00f3wnie\u017c rodzinna historia zachorowa\u0144 na nowotw\u00f3r przyczyni\u0142y si\u0119 do rozwoju choroby \u2013 raka jajnika, kt\u00f3r\u0105 zdiagnozowano w 1956 roku. Informacja ta nie spowolni\u0142a jednak tempa jej rozwoju naukowego, pracowa\u0142a w laboratorium do ostatnich tygodni przed \u015bmierci\u0105 w 1958 roku.<\/p>\n

To jeszcze nie koniec<\/strong><\/h2>\n

To jednak nie jest koniec tej historii. Cztery lata po jej \u015bmierci Panowie Watson, Crick oraz Wilkins otrzymali Nagrod\u0119 Nobla za swoj\u0105 prac\u0119 wniesion\u0105 w opisanie struktury DNA. Rosalind oczywi\u015bcie nie otrzyma\u0142a nagrody i nie by\u0142a do niej nominowana (Nagroda Nobla nie mo\u017ce by\u0107 przyznana po\u015bmiertnie). W przemowie wyg\u0142oszonej w momencie odebrania nagrody podzi\u0119kowano jej i wyr\u00f3\u017cniono jej umiej\u0119tno\u015bci techniczne, jednak nie zaznaczono pe\u0142nego wk\u0142adu, jaki mia\u0142a w rozwik\u0142anie najwi\u0119kszej zagadki epoki. Dopiero wiele lat p\u00f3\u017aniej przyznali, \u017ce nie poczyniliby tego odkrycia, gdyby nie praca Rosalind.<\/p>\n

Dodatkowo w 10 lat po jej \u015bmierci Watson wyda\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. \u201ePodw\u00f3jna helisa\u201d, w kt\u00f3rej pad\u0142o wiele \u201eniemi\u0142ych\u201d s\u0142\u00f3w pod adresem Franklin. James u\u017cywa\u0142 skr\u00f3tu jej imienia\u201d Rosy\u201d, kt\u00f3rego ona sama nigdy nie u\u017cywa\u0142a. Nazywano j\u0105 w ten spos\u00f3b jedynie z\u0142o\u015bliwie i za jej plecami. Dezaprobata wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Watsona nie zaszkodzi\u0142a ksi\u0105\u017cce sta\u0107 si\u0119 \u015awiatowym bestsellerem. Co prawda po latach Watson napisa\u0142 Epilog do ksi\u0105\u017cki, w kt\u00f3rym t\u0142umaczy\u0142, \u017ce jako m\u0142ody cz\u0142owiek nie zdawa\u0142 sobie sprawy z trudno\u015bci, jakie Rosalind musia\u0142a pokonywa\u0107 jako kobieta. Czy to zmywa jego oszczerstwa skierowane do osoby, kt\u00f3ra (z wiadomych przyczyn) nie mo\u017ce wypowiedzie\u0107 si\u0119 we w\u0142asnej osobie? Oce\u0144cie sami. Tu<\/a> link do s\u0142\u00f3w, jakie Watson wypowiedzia\u0142 na temat Franklin w 2012 roku.<\/p>\n

Feministka?<\/strong><\/h2>\n

Praca Franklin mog\u0142a ponownie zosta\u0107 nagrodzona najwa\u017cniejszym odznaczeniem. Aron Klug, z kt\u00f3rym Rosalind wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a w ostatnich talach \u017cycia, w 1892 roku\u00a0 otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla. W swojej przemowie, otwarcie zaznaczy\u0142, \u017ce pod\u0142o\u017cem jego sukcesu by\u0142a praca Rosalind. Dodatkowo opublikowa\u0142 dwa artyku\u0142u w Nature, w kt\u00f3rych przedstawia\u0142 prawdziwy wk\u0142ad Franklin w odkrycie struktury helisy. I to mo\u017cna nazwa\u0107 zachowaniem z klas\u0105, prawda?<\/p>\n

Rosalind Franklin sta\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c znacz\u0105cym symbolem feminizmu. Jednak jak wspomina jej m\u0142odsza siostra, sama nie my\u015bla\u0142a o sobie w tych kategoriach. Czu\u0142a si\u0119 po prostu naukowcem.<\/p>\n

 <\/p>\n

Koniecznie zobaczcie, jak t\u0119 histori\u0119 przedstawi\u0142y rapuj\u0105ce dzieciaki.<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Je\u015bli chcecie wiedzie\u0107 wi\u0119cej, zajrzyjcie do \u017ar\u00f3de\u0142, z kt\u00f3rych korzysta\u0142am:<\/p>\n

https:\/\/profiles.nlm.nih.gov\/ps\/retrieve\/Narrative\/KR\/p-nid\/188<\/a> (\u017ar\u00f3d\u0142o wszystkich zdj\u0119\u0107 wykorzystanych w artykule)<\/p>\n

http:\/\/www.pbs.org\/wgbh\/nova\/photo51\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.nobelprize.org\/educational\/medicine\/dna_double_helix\/readmore.html<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n